+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
تهران۱۳۹۶/۰۷/۲۶
اذان صبح:۰۴:۵۰
طلوع آفتاب:۰۶:۱۳
اذان ظهر:۱۱:۴۹
غروب خورشید:۱۷:۲۵
اذان مغرب:۱۷:۴۳

درس اخلاق و معارف اسلامی
امر به معروف و نهی از منکر: ۶
1380/12/29 ه.ش -  5 محرم 1423 ه.ق
بر فرض که ما در این مسأله هیچ دلیلی غیر از فعل امام حسین(علیه‏السلام) نداشته باشیم، همین یک دلیل برای اثبات عدم شرطیّت اثر فعلی و عدم شرطیت اثر بر فاعل منکر کافی است. از همین فعل حضرت که حجّت شرعی برای کشف حکم شرعی است، می¬فهمیم در امر به معروف و نهي از منكر، اثر فعلی لازم نیست و اثر استقبالی در ترتّب حکم وجوب کافی است. همچنین وقتی می‏بینیم حرکت حضرت بر روی یزید اثر نداشت، می‏فهمیم در امر به معروف و نهی از منکر، اثر بر روی فاعل منکر لازم نیست و اثرگذاری بر دیگران کافی است. چون فعل امام برای ما حجّت است. بر این اساس قیام حضرت کاملاً منطبق بر ظواهر شرعی بود.
 
امر به معروف و نهی از منکر: ۵
1380/12/28 ه.ش -  4 محرم 1423 ه.ق
دیده¬ام که بعضی در کُتُب استدلالی هم نتوانسته¬اند بین «انكار قلبی» و «نهی از منکر قلبی» جداسازی کنند. شخص مؤمن و مسلمان حرام است که قلباً به عمل منکر دیگران راضی شود. حرام است وقتي می‏بینم طرف، کار حرامی انجام می¬دهد، خوشم بیاید. اگر خوشم آمد، یعنی حرام مرتكب شده و معصیت کرده‏ام. پس «رضای به منکر» حرام است. از آن طرف هم یک عمل واجب داریم و آن «کراهت نسبت به منکر» است. یعنی نه‏تنها نباید خوشت بیاید، بلکه باید بدت هم بیاید...
 
امر به معروف و نهی از منکر: ۴
1380/12/27 ه.ش -  3 محرم 1423 ه.ق
فرق بین جهاد در اصطلاح فقهی با امر به معروف و نهی از منکر فقهی چيست؟ جهاد فقهی، که به آن «جهاد فی‏سبیل الله» گفته می¬شود، از نظر خارج اصلاً ملازم با ضرر است. یعنی كسي كه جهاد فی‏سبیل الله می¬کند، جان و مالش را در طبق اخلاص می‏گذارد و هر ضرر مالی و جانی كه در جهاد هست را می‏پذيرد. اصلاً نمی‏شود ضرر را از جهاد جدا کرد. امّا امر به معروف و نهی از منکر، برحسب ظاهر با ایمنی از ضرر تقابل پیدا می¬کند. لذا اگر این حرکت بخواهد مصداق نهی از منکر باشد، باید شرایط فقهی نهی از منکر را داشته باشد که از جمله آن شرایط، ایمنی از ضرر است.
 
امر به معروف و نهی از منکر: ۳
1380/12/26 ه.ش -  2 محرم 1423 ه.ق
...پس معروف و منکر و صلاح و فساد یعنی آنچه که در این مکتب و از نگاه سلام این عناوین را دارد. چون معیار ارزش‏گذاری اعمال، اسلام است. لذا من همه را به یک چیز بر می¬گردانم؛ اصلاً امر به معروف و نهی از منکر، یک چیز بیشتر نیست؛ آن‏هم وادار کردن غیر به انجام احکام الهی است. حالا یک‏وقت حکم الهی، وجوبی است و یک‏وقت تحریمی است. یعنی حکم‏ها مختلف می¬شود؛ وگرنه در هر دو صورت، امر به معروف و نهی از منکر یک چیز است که عبارت باشد از وادار کردن غیر به انجام احکام الهی.
 
امر به معروف و نهی از منکر: ۲
1380/12/25 ه.ش -  1 محرم 1423 ه.ق
من وقتی به روایات و تاریخ مراجعه کردم، دیدم امام حسین(علیه‏السلام) تولّدش بنا بر مشهور، سوم ماه شعبان است. این تولّد شخصی¬ او است. از آن طرف، بنا بر مشهور ورود حسین(علیه‏السلام) به مکّه هم سوم شعبان است. این هم مبدأ حرکت و تولّد شخصیتی¬ او است. این مقارنه چه زیبا است! این مقارنه خودش چه بسا مطلب داشته باشد. لذا این شخص و شخصیت در ابنای بشر نادر است و من اعتقادم این است که بی‏نظیر است و آن حرکتی که او انجام داد، از نظر فراگیری¬ بی‏نظیر است...
 
امر به معروف و نهی از منکر: ۱
1380/12/24 ه.ش -  30 ذیحجه 1422 ه.ق
«وَ لَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوَان» درست است، امّا کافی نیست؛ مطلب دوم اين است كه بايد جلوی اثم و عدوان هم بایستی، تا در خارج تحقّق پیدا نکند. این جلوگیری از تحقّق اثم و عدوان، تحت یک عنوان دیگر فقهی می¬آید که اسمش «نهی از منکر» است. پس این دو عنوان، از یکدیگر جدا است. یکی «عدم اعانه به اثم و عدوان» بود که همان حرکت نفیی امام حسین(علیه‏السلام) را شکل می‏داد و دیگری «جلوگیری از تحقّق منکر» است که حرکت نهیی حضرت بر اساس آن شکل گرفت.
 
تعاون: ۱۲
1380/01/17 ه.ش -  11 محرم 1422 ه.ق
...در اینجا از نظر تأویلی گفته می‌شود که «برّ» وجود مقدس پیغمبر اکرم حضرت محمد(صلّی الله علیه و آله و سلّم) است و «تقوی» وجود مقدس علی(علیه­السلام) است. چون پیغمبر اکرم(ص) مظهر بِرّ و بَرّ الهی و رحمةٌ للعالمین است. اصلاً سراپایش برّ است و لذا به او اطلاق «برّ» می‌شود. از طرف دیگر علی(علیه­السلام) هم مظهر تقوی است و چون سراپایش تقوی است به او اطلاق «تقوی» می‌شود. لذا پیغمبر اکرم(ص) می‌شود «رحمةٌ للعالمین» و علی(علیه‌السلام) می­شود «امامُ المتقین»؛ او از حق می‌گیرد و به خلق می‌رساند و این خلق را می‌گیرد و به حق می‌رساند. بنابر این چه بسا آیه شریفه «تعاونوا علی­البرّ و التقوی» این معنا را هم مورد نظر دارد که «ای مؤمنین، کمک کنید پیغمبر را و کمک کنید علی را»؛ یعنی خدا می‌فرماید آن کسی که مظهر رحمت الهیه است و از من می‌گیرد و به شما می‌رساند و رحمةٌ للعالمین است را کمک کنید؛ آن کسی که مظهر ولایت مطلقه الهیه است را کمک کنید؛ اگر می‌خواهید از من به شما برسد و شما به من برسید این دو را کمک کنید. لذا از دید اهل معرفت بطن تأویلی آیه این است که «تعاونوا علَی مُحمّدٍ و عَلیّ»...
کلیدواژه: 
 
تعاون: ۱۱
1380/01/16 ه.ش -  10 محرم 1422 ه.ق
...حسین(علیه السلام) هم کارش بر همین محور بود. ایشان هم به دنبال «دفع منکر» بود. اینکه گاهی گفته می‌شود که امام حسین(علیه السلام) برای «رفع ظلم» قیام کرد، تعبیر صحیحی نیست. امام حسین(علیه السلام) که نمی‌خواستند آن ظلمی که واقع شده بود یا آن کارهای زشتی که انجام شده بود را رفع کنند؛ بلکه حرکت حضرت برای دفع استمرار آن ظلم بود تا ادامه پیدا نکند. حرکت دوم حضرت که حرکت از مکه به سمت کوفه بود، حرکت نهیی بود و نهی از منکر ایشان جنبه دفعی داشت نه رفعی؛ حضرت می‌خواست آن وضع کثیفی که بنی‌امیّه ایجاد کرده بودند استمرار پیدا نکند. امام حسین(علیه السلام) به دنبال این هدف بود و پای آن هم ایستاد. اگر قیام امام حسین(علیه السلام) نبود، امروز از اسلام خبری نبود. دفع منکر حسین(علیه السلام) در تاریخ انبیاء و اولیاء بی‌نظیر است و در هیچ تاریخی از تاریخ انبیاء و اولیاء شما نظیر آن را نخواهید دید...
کلیدواژه: 
 
تعاون: ۱۰
1380/01/15 ه.ش -  9 محرم 1422 ه.ق
...شما دیدید که هر چه این مرد ـ‌امام خمینی(ره)ـ گفت، شد. چه بینشی داشت! حالا ممکن است شما بگویید که من غلّو می‌کنم، امّا والله در میان علماء مردِ بی‌نظیرِ تاریخ است. من به دشمنان اسلام و آنهایی که فکر می‌کنند می‌توانند این مردم را بی‌دین کنند می‌خواهم بگویم که اشتباه می‌کنید. این مردم بی‌دین نمی‌شوند. آنها ـ‌رژیم طاغوت‌ـ که شمشیر را از رو بسته بودند و پنجاه سال کار کردند که جامعه را بی‌دین کنند، نتوانستند؛ چه رسد به این دشمن‌ها که حالا می‌خواهند مُحتاطانه و دست به عصا جامعه را به سمت لائیک بکشانند. اینها کفِ روی آب هستند و می‌روند. البته شما باید به تکلیف شرعی‌تان عمل کنید. تکلیف شرعی این است که تأیید این خط و این حرکت ضدّ اسلام و ضدّ قرآن حرام است مُسلّماً؛ امّا این را هم بدانید که اینها نخواهند توانست به هدفشان برسند. «فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً»؛ کفِ روی آب می‌رود. امّا سرش چیست؟ سرّش همین مجالس است؛ سرّش حُبّ حسین(ع) است. مادرم من را از بچگی به این جلسه‌ها آورده است؛ با حسین‌حسین گفتن شیر داده است. حُبّ علی(ع) و حسین(ع) در دل این مردم است. اینها از این جهت بیمه‌اند؛ عِرض خود می‌بری و زحمتِ ما می‌داری؛ ممکن است چهار صباحی جَوَلانی بدهید، ولی نمی‌توانید این مردم را بی‌دین کنید...
کلیدواژه: 
 
تعاون: ۸
1380/01/13 ه.ش -  7 محرم 1422 ه.ق
... بنابراین آزادی بیان به طورِ مطلق را هیچ عاقلی نمی‌پذیرد؛ اما در یک جامعه اسلامی چه کسی باید آزادی را تحدید کند؟ «اسلام» باید تحدید کند. دیدگاه اسلام این است؛ حالا تو می‌گویی اسلام زور گفته است؟! من از شما سؤال می‌کنم که اگر در جامعه‌ای که بُعد جسمانی مطرح است، بگویند «برای حفظ سلامتی مردم، پخش هروئین ممنوع است»، آیا این زورگویی است؟! چطور اینجا نمی‌گویی که این زورگویی است؟! اسلام می‌گوید حقّ بگو، حقّ بشنو و به حقّ عمل کن و تا پای جان هم بایست؛ تشخیص حقّ و باطل هم کارشناس دارد. علی(علیه السلام) می‌فرماید: «اصبر علی مرارة الحقّ و إیاک أن تنخدع لحلاوة الباطل»؛ در راه حقّ ایستادگی کن، اگرچه تلخ است و بپرهیز از اینکه فریب باطل را بخوری، اگرچه شیرین و موافق هوای نفس است...
کلیدواژه: 
 
تعاون: ۷
1380/01/12 ه.ش -  6 محرم 1422 ه.ق
در این حکم عقلی هیچ فرقی نمی‌کند که شخص مُعین یعنی کسی که تهیه اسباب برای کار زشت دیگری می‌کند، او هم قصد داشته باشد و دوست داشته باشد که آن عمل مبغوض انجام شود یا نه؛ فرقی نمی‌کند. حتی اگر بدش هم بیاید ولی بداند که او می‌خواهد آن عمل مبغوض را انجام دهد و با این به او حال کمک کند، باز هم عقل حکم به قبح اعانه او می‌کند. مثل اینکه پدری پولی را در اختیار فرزندش قرار می‌دهد و می‌داند که او می‌خواهد با آن پول قمار کند ـ‌یعنی کار حرامی که مبغوض خدا است‌ـ و خیلی هم از این کار فرزندش ناراحت است، ولی پول را می‌دهد؛ و یا مثل کسی که اسلحه و چاقو و نردبان را می‌فروشد و می‌داند که خریدار می‌خواهد آدم کشی یا دزدی کند و خیلی هم از این کار بدش می‌آید. چنین کسی با صرف نظر از احکام دین، حتی در قوانین عرفی جزایی هم مجرم شناخته می‌شود و اینکه بگوید « بَدَم می‌آمد» فایده‌ای ندارد!
کلیدواژه: 
 
تعاون: ۶
1380/01/11 ه.ش -  5 محرم 1422 ه.ق
عقل هر کس مستقلاً می‌گوید دیگری را در کاری که قبول داری مبغوض مولای تو است کمک نکن. یعنی اگر ما این آیه را هم نداشتیم که «و لا تعاونوا علی الإثم و العدوان» و اصلاً این آیه در قرآن نبود و ما از شما سؤال می‌کردیم که آیا اعانه به اثم جایز است یا خیر، عقل شما چه حکمی می کرد؟ همین که خدا را قبول داشتی و می‌دانستی که این عمل مبغوض او است و خدا هم خودش نگفته بود «لاتعاونوا»، عقل تو چه می‌گفت؟ می‌گفت برو خجالت بکش! تو که قبول داری او مولای تو است و می‌دانی که این عمل هم مبغوض او است؛ پس چرا مقدماتش را فراهم می‌کنی تا دیگری انجام دهد و مبغوض مولا در خارج تحقق پیدا کند؟ به هر فردی هم بگویی همین را می‌گوید و نه احتیاج به آیه داریم و نه روایت. نسبت به هر معصیتی هم همین است؛ تمام معاصی مبغوض الهی هستند، اعم از اینکه عدوان باشند یا غیر عدوان و فرقی هم از این جهت نمی‌کند...
کلیدواژه: 
 
تعاون: ۴
1380/01/09 ه.ش -  3 محرم 1422 ه.ق
امام حسین(ع) هم در مسیری که می‌آمد به این اصل اساسی عمل می‌کرد که ما از آن تعبیر به «استعانه» می‌کنیم. موقعی که امام حسین(ع) از مکّه به سوی کوفه حرکت کرد تا روز عاشورا همین‌طور بود و با شکل‌های مختلف این کار را می‌کرد؛ گاهی برخوردهای شخصی است، گاهی نامه نوشتن است و گاهی هم پیغام دادن است. یعنی از دیگران می‌خواست که در انجام دادن برّ و تقوا کمک کنند و از آن طرف، به اثم و عدوان کمک نکنند.
کلیدواژه: 
 
تعاون: ۳
1380/01/08 ه.ش -  2 محرم 1422 ه.ق
امام حسین(ع) هم در مسیری که می‌آمد به این اصل اساسی عمل می‌کرد که ما از آن تعبیر به «استعانه» می‌کنیم. موقعی که امام حسین(ع) از مکّه به سوی کوفه حرکت کرد تا روز عاشورا همین‌طور بود و با شکل‌های مختلف این کار را می‌کرد؛ گاهی برخوردهای شخصی است، گاهی نامه نوشتن است و گاهی هم پیغام دادن است. یعنی از دیگران می‌خواست که در انجام دادن برّ و تقوا کمک کنند و از آن طرف، به اثم و عدوان کمک نکنند.
کلیدواژه: 
 
تعاون: ۲
1380/01/07 ه.ش -  1 محرم 1422 ه.ق
أعوذ بالله من الشیطان الرجیم، بسم الله الرحمن الرحیم و الحمد لله ربّ العالمین
و صلّی الله علی محمد و آله الطیّبین الطاهرین و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین؛
أعوذ بالله من الشیطان الرجیم، و تعاونوا علی البرّ و التقوی و لا تعاونوا علی الإثم و العدوان و اتّقوا الله إنّ الله شدید العقاب.
کلیدواژه: