+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
تهران۱۳۹۶/۰۶/۲۹
اذان صبح:۰۴:۲۷
طلوع آفتاب:۰۵:۵۱
اذان ظهر:۱۱:۵۸
غروب خورشید:۱۸:۰۴
اذان مغرب:۱۸:۲۲

درس اخلاق و معارف اسلامی
دعا - رمضان ۱۳۹۱ - جلسه ۴
1391/05/03 ه.ش -  4 رمضان 1433 ه.ق
وقتی در شدّت گرفتاري قرار گرفته‏اي، خيال مي‏كني که همه راه‏ها به‏سوي تو مسدود است. این به خاطر آن است كه تو خودت محدود هستي، لذا خيال مي‏كني راه‏ها مسدود است. در حالی که این‎طور نیست. وقتي به بالا رو كني و سراغ آن موجودي كه محدود نيست و لايتناهي است بروي، خواهي ديد که هيچ راهي براي او مسدود نيست. بخصوص آن هم در شب‏هاي ماه مبارك رمضان كه گفتم همه‏ي حجاب‏ها برطرف شده است. دقّت کنید! اين روايت از پيغمبراكرم است كه مي‏گويد: وقتي گرفتار شدي و ضرري متوجّه تو شد، عصبانی نشو تا اینكه بگويي: خدايا! مرگم را برسان! اصلاً و ابداً چنين چيزي نگو! برو به خدا بگو: خدايا! گره را باز كن!
کلیدواژه:  دعا  ,  جذب  ,  آرزوي مرگ  ,  نفرین خود  ,  تقاضای شهادت
   
دعا - رمضان ۱۳۹۱ - جلسه ۳
1391/05/02 ه.ش -  3 رمضان 1433 ه.ق
اصل در اسلام جذب است، نه دفع. صرف اينكه مثلاً شخصی «نعوذبالله»! خلافي كرده و امثال اين‎ها و تو ناراحت شدي و اميدي نداري، پس او را نفرين كني و در شب ماه رمضان از خدا بخواهي كه: خدايا! او را نابود كن و... رفتار درستي نيست. اينكه عرض كردم، اصل در اسلام جذب است نه دفع، مسئله‎ای مسلّم است؛ چه از نظر سيرة عملي معصومين و اولياء خدا و چه از نظر ترغيبي كه در سخنانشان وجود داشته است؛ آن‎ها به تعبيري عملاً و لفظاً و قولاً می‎خواستند جذب كنند.
کلیدواژه:  دعا  ,  دفع ضرر  ,  جلب منفعت  ,  نفرين  ,  جذب
   
دعا - رمضان ۱۳۹۱ - جلسه ۲
1391/05/01 ه.ش -  2 رمضان 1433 ه.ق
من در اين جلسه مطلبي را براي حلّ مشكلات انسان در زندگي دنيوي‏، عرض می‌كنم. ما در باب دعا داريم كه انسان بايد هم براي «دفع ضرر» و هم «جلب منفعت»، چه مادّي و چه معنوي، دعا كند. خيلي هم به آن سفارش شده است. در مقابل، از اينكه انسان در زندگي دنيوي خود ‌»نعوذبالله»! براي «جلب ضرر»، چه نسبت به خود و چه نسبت به ديگران دعا كند، نهي شده است. من براي اينكه بگويم مي‏شود انسان اين كار را انجام دهد، روايتي به ذهنم آمد که بعد از بيان مطلبم به آن اشاره خواهم كرد.
کلیدواژه: 
   
دعا - رمضان ۱۳۹۱ - جلسه ۱
1391/04/31 ه.ش -  1 رمضان 1433 ه.ق
قبل از آنكه وارد بحث شوم اين مطلب را عرض مي‏كنم كه به تعبير اهل معرفت، ماه مبارك رمضان، ماه سلوك الي‏الله‏تعالي است، دار ضيافت الله است. تعبيرات مختلفي در اين باب وجود دارد. ماه مبارك رمضان، ماه فرود و نزول و ماه صعود است. نزول و فرود، يعني كلام الهي از مصدر وحي نازل مي‏شود و از ناحيه ربّ به سوي عبد فرود مي‏آيد، خداوند با بندگانش سخن مي‏گويد. لذا قرآن، در ليله‏ي قدر كه ماه مبارك رمضان است بر قلب مقدّس پيغمبراكرم نازل شد. لذا ماه نزول كلام الهي به سوي بندگانش است. از آن طرف ماه صعود هم است، يعني ماهي است كه ربّ به عبدش اجازه داده است كه بدون حجاب با او سخن بگويد و آنچه كه مورد نظرش است در تمام امور دنيوي و اخروي، با خدا و ربّش در ميان بگذارد.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی ۱۵
1391/03/03 ه.ش -  1 رجب 1433 ه.ق
ما اگر بخواهيم واقعاً خودمان راتربيت كنيم، بايد به انبياء و اولياء اقتداي عملي كنيم. ما كه بالاتر از پيغمبر نيستيم، به پيغمبرش خطاب مي‌كند بايد اقتدا كني. من مكرّر در بحث‌هايم گفته‌ام كه ما از نظر سازندگي خود انسان، يك راه بيشتر نداريم. چه فردي‌اش باشد و چه اجتماعي‌اش. چون اين بحث، بحث مفصّلي است و من هم به ذهنم مي‌رسد يك وقتي تحت يك عنوان «روش نبوي و روش علوي» اين را مطرح كردم. چون اينها روش رفتاري است ديگر.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی ۱۴
1391/02/27 ه.ش -  24 جمادی الثانی 1433 ه.ق
در ذيل جمله كه فرمود: «وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمينَ»، روايتي داريم كه مي‏فرمايد: «هو اوّل من اقر في الذر بالوحدانيه و لانه اول من اتصف بدين الاسلام»، پيغمبر اوّلين كسي است كه در عالم ذَر به وحدانيّت خداوند اعتراف كرد و همچنين او اوّلين كسي است كه به دين اسلام اتّصاف پيدا نمود؛ به همين علّت خداوند به او مي‌گويد: بگو: «أَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمينَ».
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی ۱۳
1391/02/20 ه.ش -  17 جمادی الثانی 1433 ه.ق
دارد اميرالمومنين(عليه‏السلام) هنگام شب وارد شبستان مسجد كوفه شد. آن خبيث را ديد كه به رو خوابيد است. گفت: اين‏طور نخواب! خوابيدن يك امر فردي است. فرمود: به طرف راست و به طرف چپ و به پشت بخواب كه خواب انبيا است. حضرت در آنجا شروع كرد به بيان آداب خوابيدن براي آن خبيث. توجّه كنيد! آن‏ها چيزي براي ما كم نگذاشته‏اند. خدا الگويي تربيت كرد و آن را تحويل جامعه بشريّت داد. او هم باز تربيت كرد. البته آن دست خدا بود كه توانست چنين انساني تربيت كند. پيغمبر هم مي‌گويد: من علي را ادب كردم. علي(عليه‏السلام) مي‌گويد: من را پيغمبر تربيت نمود. تربيت اين الگو هم در بُعد رسالت و هم در بُعد ولايت است.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی ۱۲
1391/02/13 ه.ش -  10 جمادی الثانی 1433 ه.ق
حسن ادب و سوء ادبي كه اهل معرفت در باب قلب نسبت به كسي که می‏خواهد دلش را در وادی حبّ به خدا قرار دهد مطرح می‏کنند، میگوید به اين معنا است كه انسان دل را چنان تربیت کند كه نسبت به این حالات مربوط به قلب حالت تعادل حفظ شده و از افراط و تفريط دور بماند. «مَنْ تَأَدَّبَ بِآدَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ أَدَّاهُ إِلَى الْفَلَاحِ الدَّائِم»، حسن ادب و يا ادب الهی نسبت به قلب این است.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی ۱۱
1391/01/18 ه.ش -  14 جمادی الاول 1433 ه.ق
حضور قلب در عبادت، یعنی انسان، موقعی که دارد مدح می‌کند، بفهمد چه کسی را مدح می‌کند. استاد من(رضوان‌الله‌تعالی‌علیه)، این طوری مثال می‌زدند، می‌فرمودند: اگر بچّه‌ای برود در محضر یکی از بزرگان و قصیده‌ای که در وصف او است را بخواند، چه بسا خودش این اوصافی که راجع به آقا هست را دقیقاْ و مفصّلاْ نفهمد. مثلاْ بگوید: او بالاترین عرفای دهر است. نمی‌داند عارف یعنی چه؟ دهر یعنی چه؟ اجمالاْ می‌داند که دارد او را ثنا، مدح و وصف می‌کند.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی ۱۰
1391/01/17 ه.ش -  13 جمادی الاول 1433 ه.ق
اینکه من عرض کردم تطهیر دل به تخلیه آن از حبّ ما سوی الله است، جهت این است که، این ظرف، ظرف اختصاصی برای خداوند است و خداوند هم انحصارطلب است. لذا خداوند خودش را صاحب البیت می‌داند و اهل معرفت میگویند: قلب بیت الله است، خانه خدا است.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی ۹
1391/01/16 ه.ش -  12 جمادی الاول 1433 ه.ق
اولیای خدا هم در ربط با اعمال خودشان همین روش را داشتند. آنها هیچ‌گاه از عبادت‌، زدگی پیدا نمی‌کردند. این است که می بینید آن‌ها عاشق عبادت بودند. از پیغمبر اکرم؛ « قُرَّةُ عَيْنِي فِي الصَّلَاةِ » نماز نور چشم من است. در روایتی از امام باقر(علیه‌السلام) نقل شده است که؛ « كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع يُصَلِّي فِي الْيَوْمِ وَ اللَّيْلَةِ أَلْفَ رَكْعَةٍ » ؛ این تعبیرات را راجع به امیرالمؤمنین هم داریم. نه اینکه اینها خسته نمی‌شدند، کأنّه نیرو هم میگرفتند. روایت از امام حسن(علیه‌السلام) است که حضرت میگوید شب جمعه بود، دیدم مادرم در محراب ایستاد و مشغول به نماز و عبادت شد و تا صبح مشغول عبادت بود.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی ۸
1391/01/15 ه.ش -  11 جمادی الاول 1433 ه.ق
در باب ادب السر، تطهیر قلوب و تهذیب خُلق مطرح است. نکته اساسی که باید قبل از ورود به بحث تذکر بدهم، این است که این دو، یعنی تطهیر قلب و تهذیب خُلق تحقق پیدا نمی‎کنند مگر به ادب علانیه. بین ادب سر و ادب علانیه رابطه مستقیم وجود دارد. به این معنا که، اگر کسی ادب علانیه نداشته باشد، محال است به ادب سر راه پیدا کند، یعنی تا انسان حدود الهیّه را حفظ نکند، عملاً به سوی قرب به خداوند، که اثر تطهیر باطن است، راه پیدا نمی‎کند. لذا انسان، باید این را بداند که اگر ادب ظاهر را رعایت نکرد، زیان‎هایی بر او مترتّب است. یکی از زیان‎های عدم رعایت ادب ظاهر، این است که سدّ راه قرب به حق تعالی می‏شود.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی۷
1391/01/14 ه.ش -  10 جمادی الاول 1433 ه.ق
اگر انسان بخواهد مربّی شود و دیگری را تربیت کند، یعنی روش گفتاری و رفتاری به او بدهد، باید خودش مربّا به این تربیت باشد. به این مناسبت گفتیم که بحث تربیت در تمام ابعاد وجودی مطرح است؛ هم در عقل، هم قلب و هم نفس تربیت مخصوص به‏خود را دارند و حتّی این مسأله دربارۀ جوارح و اعضا هم هست. ولی آنچه که در آثار خودمان مصبّ قرار گرفته، نفس است. البتّه چیزهای دیگر هم هست، امّا آنچه که خیلی مورد نظر است، نفس است؛ نفس به معنای شهوت، غضب و وهم. انسان باید این‏ها را مؤدّب به آداب الهی کند. من در باب وهم قبلاً بحث کردم و روش تأدیب وهم را گفتم.
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی۶
1390/12/03 ه.ش -  29 ربیع الاول 1433 ه.ق
... علماي اخلاق وقتي كه وارد بحثِ تربيت و خودسازي مي‌شوند، مي‌گويند كه اوّل بايد از ظاهر شروع كرد، چون جنبه عملي است. ظاهر را چه از نظر ديداري، چه از نظر گفتاري و چه از نظر رفتاري مطابق شرع و عقل قرار بده، لذا مي‌گويند: بايد از ظاهر شروع كرد و اسم اين را تربيتِ جوارح مي‌گذارند. دیگر چشم به هر چيزي نگاه نمي‌كند، گوش به هر آهنگي گوش نمي‌دهد، تربيتِ عملي همين است. وقتي انسان وارد مرحله عزم مي‏شود، تصميم می‏گیرد که اعمالش را اصلاح كند. اصلاً در تربيت، اگر «عمل» نباشد، بقيه امور هيچ اثري ندارند...
کلیدواژه: 
   
تربیت ومربیان تربیتی۵
1390/11/26 ه.ش -  22 ربیع الاول 1433 ه.ق
...در رابطه با شاخه‌هاي تفكر براي ضبط خيال، تفكّر في آلاء الله را گفتم، حالا سراغ يك تفكر ديگر مي آيم كه ما از آن به موازنه تعبير مي‌كنيم. من قبل از آن كه وارد مسأله موازنه شوم، مطلبي را عرض مي كنم كه البته در گذشته هم اين مطلب را عرض كرده ام؛ تربيت يك امر تحميلي از غير به انسان نيست. همه اينطور فكر مي‌كنند كه تربيت يعني در خدمت يك مربّي باشيد و تحت تربيت او قرار بگيريد و او هم به شما روش رفتاري و گفتاري بدهد. غالباً اينطور فكر مي‌كنند و حال اينكه اين اشتباه است، اين نيست. اگر انسان به طور عميق وارد شود، مي فهمد كه اين امور تربيتي و روش دادن كه ما مي‌گوييم، ريشه در عقل عمليِ انسان دارد. عقل عملي يعني چه؟ يعني آن نيرويي كه انسان با آن خير و شرّ را در اعمال تشخيص مي‌دهد، بحث عمل است. حسن و قبح اعمال را تشخيص مي دهد، به اصطلاح ما عقل عملي تشخيص مي دهد كه اين كار قبيح است و آن كار حسن است، اين شرّ است و آن خير است. انسان، خودش خير و شرّ را تا حدّي نسبت به اعمالش تشخيص مي‌دهد، لذا اينطور نيست كه حتماً بايد كسي بيايد من را تربيت كند. البته غير هم مي‌تواند، امّا بعد برايتان مي‌گويم كه او چه كار مي‌كند. آن كسي كه اساس كار است، خودِ من هستم. خودم بايد خودم را تربيت كنم. به وسيله چه چيزي؟ عقلم. اين كه مي‌گويم تفكّر، مي‌خواهم اين بحث را جا بيندازم...
کلیدواژه: