+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
تهران۱۳۹۶/۰۸/۳۰
اذان صبح:۰۵:۱۸
طلوع آفتاب:۰۶:۴۶
اذان ظهر:۱۱:۵۰
غروب خورشید:۱۶:۵۴
اذان مغرب:۱۷:۱۴

ج۱۱ـ ‌ شبهه موضوعيّه درباره ماء
1389/07/17 ه.ش -  1 ذیقعده 1431 ه.ق
مفهومِ «ماء مطلق» و «ماء مضاف» روشن است، امّا ما نمی¬دانیم که این مایع خارجی مصداق کدام‏یک از این عناوین است. منشأ این شک و جهل هم، از امور¬ خارجیّه است. مثلاً آب مطلقی وجود داشته که داخل آن کمی گلاب ریخته شده است. ما الآن نمی¬دانیم که این آب، مضاف شده است یا خیر. یا مایع، گلاب بود و داخل آن کمی آب ریخته شده و نمی¬دانیم مطلق شده است یا خیر. ایشان می¬فرمایند اگر شبهه، مصداقیّه بود و حالت سابقه معلوم باشد، استصحاب کرده و بنا بر آن حالت سابقه ¬گذاشته می¬شود.
   
ج۱۰- حكم ماء پس از تصعيد
1389/07/14 ه.ش -  0 0 ه.ق
احکام دائر مدار «موضوعات» بوده، و موضوعات هم دائر مدار «عناوین» هستند. برای توضیح مطلب، من مثالی در مورد استحاله می¬زنم. مثلاً از ناحیه شارع بر روی عنوان «کلب»، حکم نجاست آمده است. حکم روی موضوع آمده و موضوع هم «عنوان کلب» است. عنوان جسم نیست، بلکه کلب است. بعد هم ما از ناحیه شارع، حکم به طهارت «ملح» را داریم که اینجا هم حکم طهارت، روی موضوع آمده و موضوع هم «عنوان ملح» است. در اینجا اگر کلب تبدیل به ملح شود، تبدّل موضوع رخ می‏دهد و حکم این مسأله در باب استحاله خیلی روشن است که با تبدّل موضوع، حکم هم تغییر می¬کند.
   
ایشان در این فرع فرموده¬اند که اگر آب از بالا به پایین ریخته شد، نیروی تدافع نمی¬گذارد که تسریه صورت بگیرد. بنده عرض می¬کنم بالا و پایین ندارد؛ عمده چیزی که معتبر است، «نیروی دفع به قوّت» است که مانع سرایت می¬شود و لازم نیست از بالا به پایین باشد. این¬طور نیست که چون قائل به تسریه شده¬ایم، اگر بالا نجس باشد و آب را از پایین به بالا ریختیم، پایین هم نجس شود. اگر نیروی دفع مانع از تسریه است؛ بالا و پایین فرقی ندارد.
   
ج۸- حكم ماء مضاف ملاقی با نجس۱
1389/07/11 ه.ش -  24 شوال 1431 ه.ق
این را قبول داریم که اگر در دلیل لفظی اجتهادی، چنین مسأله¬ای مطرح شده بود ما به آن ملتزم می¬شدیم؛ ولی در این¬جا، با توجه به روایات، تشخیص سرایت و عدم سرایت به عرف واگذار شده است. این مسأله هم با فهم عرفی سازگاری ندارد که اگر سر سوزنی نجاست با آب مضاف ملاقات کند، ولو این‏که آب مضاف هزار کرّ باشد، همة آن نجس می¬شود. اگرچه آقایان هم در تحریر و هم در عروه به طور صریح می‏فرمایند که ماء مضاف ولو هزار کرّ باشد، به صرف ملاقات نجس می¬شود، اما دیدیم که روایات بر فهم متعارف و تسریه عرفیه اشاره دارند؛ لذا مشکل است که این حکم را در مورد آب مضاف بپذیریم.
   
ج۷ـ نظر سيد مرتضي و مرحوم فيض
1389/07/10 ه.ش -  23 شوال 1431 ه.ق
از سید مرتضی(رضوان‌الله‌تعالی‌علیه) برای مطهریّت «ماء مضاف» استدلالی به این تقریب حکایت شده است که «غرض از تطهیر، ازاله عین نجاست است، همان‌گونه که در حیوانات گفته می¬شود. این ازاله، هم با غَسل به ماء مطلق حاصل می‌شود و هم با غَسل به ماء مضاف. پس ماء مضاف نیز مطهّر بوده و رافع خبث است». ایشان می‌فرمایند همان‌طور که اگر بدن یک گوسفند خونی شد، با ازاله آن خون، گوشت آن نیز پاک می‌شود و نیازی به آب کشیدن ندارد، در باقی موارد نیز اگر عین نجاست ازاله شود شیء متنجّس پاک می‌شود و نیازی نیست که حتماً با «آب مطلق» شسته شود.
   
ج۶- نظر شيخ مفيد در مطهّريّت ماء مضاف
1389/07/07 ه.ش -  20 شوال 1431 ه.ق
البتّه احتمالات دیگری هم در مورد روایت مطرح است. مثلاً در وسائل‌الشیعة در ذیل روایت آمده است که شاید مراد از «ماء ورد»، آب مطلقی است که مقداری «ماء ورد» در آن ریخته شده که خوشبو شود. احتمال دیگر این است که روایت را حمل بر تقیه کنیم. من توجّه به احتمالات دارم؛ ولی این احتمالات را باید کنار گذاشت. چون با این احتمال که نمی­توان کار را درست کرد. متن روایت از نظر ظاهر درست است، امّا سندش به دلیل إعراض مشهور، دچار خدشه بود. إعراض مشهور کاسر سند است؛ کما این‌که عمل اصحاب جابر سند است. ما بر همین روش مشی می­کنیم و کاری به این احتمالات نداریم.
 
ج۵ـ ‌ معناي و حکم ماء مضاف
1389/07/06 ه.ش -  19 شوال 1431 ه.ق
وّلین مسأله­ای را که استاد ما(رضوان‌الله‌تعالی‌علیه) در تحریر بیان می­فرمایند این است که: «الماءُ المضافُ طاهرٌ في نفسه‏، و غیرُ مطهِّرٍ لا من الحدثِ و لا من الخبثِ».‏ ایشان در این مسأله سه فرع را مطرح کرده اند؛ فرع اول: «الماءُ المضافُ طاهرٌ في نفسه» فرع دوم: «غيُر مطهِّرٍ من الحدثِ» مطهِّر از حدث نیست؛ یعنی رافع حدث نیست و فرع سوم:«و لا من الخبثِ» مطهِّر نسبت به نجاست خبثیّه هم نیست. هرکدام از این سه فرع دلیل می­خواهد.
 
ج۴- ادلّه مطهّريّت ماء مطلق۲
1389/07/05 ه.ش -  18 شوال 1431 ه.ق
...نکته‏ای که برای اثبات مطهِّریت آب قابل تذّکر است این است که خود شارع در باب تطهیر متنجّسات، آب را به عنوان مطهِّر مورد نظر قرارداده است. البتّه ممکن است در مواردی مرّة یا مرّتین را ملاک قرار داده باشد، ولی در همه اینها آب به عنوان مطهِّر مورد نظر بوده است. مثلاً اگر شیئی به بول یا به دم و امثال اینها نجس شد، در این موارد می­بینیم که ماء به عنوان «مطهِّر» ذکر شده است. بنابر این وقتی خود شارع آب را این­گونه لحاظ کرده است، دیگر چه داعی وجود دارد که برای اثبات معنای مطهِّریتِ طهور، سراغ روایات برویم تا از روایات استفاده کنیم و بگوییم «الماء طهور» یعنی «الماء مطهِّر»­؟!
 
ج۳-ادلّه مطهّريّت ماء مطلق۱
1389/07/04 ه.ش -  17 شوال 1431 ه.ق
آقایان فقهاء ماء را به دو قسم مطلق و مضاف تقسیم کرده و مصادیق هر کدام را هم مشخّص کردند و به اصطلاح موضوع بحث را منقّح نمودند. موضوع هم از سنخِ موضوعاتِ مستعمله­ در نزد عرف است.
بعد از تنقیح موضوع سراغ احکام آن می‏رویم. در واقع فقه از اینجا شروع می‌شود.
 
ج۲- معناي ماء مطلق و مضاف
1389/07/03 ه.ش -  16 شوال 1432 ه.ق
...اکثر فقها به سراغ همین معنا رفته‏اند که موضوع‏له برای لفظ ماء، ماء مطلق است و اگر در ماء مضاف استعمال شود، استعمال مجازی و به عنایت است. حتّی بعضی از فُقها می‏فرمایند احتیاجی به این حرف‏ها نیست و مطلب خیلی روشن است که موضوع‏له لفظ ماء، ماء مطلق است. امّا به نظر ما مطلب این‏گونه نیست. باید ببینیم که این آقایان در اینجا چه چیزی را خلط کرده‏اند...
 
ج۱ـ معناي طهارت و نجاست
1389/06/31 ه.ش -  13 شوال 1431 ه.ق
در باب طهارت و نجاست، ید جعل دخالت کرده است؛ إمّا مستقیماً به این صورت که شارع مستقلّاً طهارت و نجاست را جعل کرده است. و إمّا انتزاعاً به این نحو که طهارت و نجاست شرعیه، از احکام تکلیفیه‏ای که مستقلاً ید جعل آنها را گرفته است منتزع شده باشند که در این صورت باز هم جعل شمرده می‏شود. چون ریشه اش ید جعل است. چون از حکم تکلیفی، حکم وضعی را انتزاع کردیم. بنابراین تقابل تضادّی را که مرحوم حاج آقا رضا همدانی مطرح می‏کنند، می‏گوییم از دیدگاه شرع معنا ندارد.