+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
شرايط وضو
شرايط صحيح بودن وضو سيزده چيز است:
شرط اول - آن كه آب وضو پاك باشد.
شرط دوم - آن كه مطلق باشد.
 
مسأله 265- وضو با آب نجس و آب مضاف باطل است، اگر چه انسان نجس بودن يا مضاف بودن آن را نداند يا فراموش كرده باشد، و اگر با آن وضو نمازى هم خوانده باشد، بايد آن نماز را دوباره با وضوى صحيح بخواند.
 
مسأله 266- اگر غير از آب گل آلود و مضاف، آب ديگرى براى وضو ندارد، چنانچه وقت نماز تنگ است بايد تيمم كند، و اگر وقت دارد، بايد صبر كند تا آب صاف شود وضو بگيرد. شرط سوم - آن كه آب وضو مباح باشد.
 
مسأله 267- وضو با آب غصبى و با آبى كه معلوم نيست صاحب آن راضى است يا نه حرام و باطل است، ولى اگر سابقاً راضى بوده و انسان نمى‏داند كه از رضايتش برگشته يا نه وضو صحيح است، و نيز اگر آب وضو از صورت و دست‏ها در جاى غصبى بريزد، وضوى او صحيح است.
 
مسأله 268- وضو گرفتن از حوض مدرسه‏اى كه انسان نمى‏داند آن حوض را براى همه مردم وقف كرده‏اند يا براى محصلين همان مدرسه، در صورتى كه معمولاً افراد متدين از آب آن وضو بگيرند اشكال ندارد.
 
مسأله 269- كسى كه نمى‏خواهد در مسجدى نماز بخواند، اگر نداند حوض آن را براى همه مردم وقف كرده‏اند يا براى كسانى كه در آن‏جا نماز مى‏خوانند، نمى‏تواند از حوض آن وضو بگيرد، ولى اگر معمولاً افراد متدين هم كه نمى‏خواهند در آن‏جا نماز بخوانند از حوض آن وضو مى‏گيرند، مى‏تواند از حوض آن وضو بگيرد.
 
مسأله 270- وضو گرفتن از حوض تيمچه‏ها و مسافرخانه‏ها و مانند اين‏ها براى كسانى كه ساكن آن‏جاها نيستند، در صورتى صحيح است كه معمولاً افراد متدين هم كه ساكن آن‏جاها نيستند با آب آن‏ها وضو بگيرند.
 
مسأله 271- وضو گرفتن در نهرهاى بزرگ، اگر چه انسان نداند كه صاحب آن‏ها راضى است، اشكال ندارد. ولى اگر صاحب آن‏ها از وضو گرفتن نهى كند، احتياط واجب آن است كه با آب آن‏ها وضو نگيرند.
 
مسأله 272- اگر فراموش كند آب غصبى است، وبا آن وضو بگيرد صحيح است، اگر چه خودش آب را غصب كرده باشد.
شرط چهارم - آن كه ظرف آب وضو مباح باشد.
شرط پنجم - آن كه ظرف آب وضو طلا و نقره نباشد.

مسأله 273- اگر آب وضو در ظرف غصبى يا طلا يا نقره باشد و غير از آن آب ديگرى نداشته باشد، بايد تيمم كند و اگر وضو بگيرد در ظرف غصبى باطل است و در ظرف طلا يا نقره بنا بر احتياط واجب بايد تيمم كند، و در صورتى كه با مشت يا چيز ديگر آب را از آن‏ها بردارد وبه صورت و دست‏ها بريزد، وضوى او صحيح است. اگر چه آن استعمال حرام است.

مسأله 274- اگر در حوضى كه مثلاً يك آجر يا يك سنگ آن غصبى است وضو بگيرد صحيح است، ولى اگر وضوى او تصرف در غصب حساب شود گناهكار است.

مسأله 275- اگر در صحن يكى از امامان يا امامزادگان كه سابقاً قبرستان بوده حوض يا نهرى بسازند، چنانچه انسان نداند كه زمين صحن را براى قبرستان وقف كرده‏اند، وضو گرفتن در آن حوض و نهر اشكال ندارد.
 
شرط ششم - آن كه اعضاى وضو موقع شستن و مسح كردن پاك باشد.
 
مسأله 276- اگر پيش از تمام شدن وضو، جايى را كه شسته يا مسح كرده نجس شود، وضو صحيح است.
 
مسأله 277- اگر غير از اعضاى وضو جايى از بدن نجس باشد، وضو صحيح است. ولى اگر مخرج را از بول يا غايط تطهير نكرده باشد، احتياط مستحب آن است كه اول آن‏را تطهير كند بعد وضو بگيرد.
 
مسأله 278- اگر يكى از اعضاى وضو نجس باشد و بعد از وضو شك كند كه پيش از وضو آن‏جا را آب كشيده يا نه، چنانچه در موقع وضو ملتفت پاك بودن و نجس بودن آن‏جا نبوده وضو باطل است، واگر مى‏داند ملتفت بوده، يا شك دارد كه ملتفت بوده يا نه وضو صحيح است. ودر هر صورت جايى را كه نجس بوده، بايد آب بكشد.
 
مسأله 279- اگر در صورت يا دست‏ها بريدگى يا زخمى است كه خون آن بند نمى‏آيد و آب براى آن ضرر ندارد، بايد در آب كر يا جارى فرو برد وقدرى فشار دهد كه خون بند بيايد، بعد به دستورى كه گفته شد، وضوى ارتماسى بگيرد.
 
شرط هفتم - آن كه وقت براى وضو و نماز كافى باشد.
 
مسأله 280- هر گاه وقت به‏قدرى تنگ باشد كه اگر وضو بگيرد، تمام نماز يا مقدارى از آن بعد از وقت خوانده مى‏شود، بايد تيمم كند، ولى اگر براى وضو و تيمم يك اندازه وقت لازم باشد، بايد وضو بگيرد.
 
مسأله 281- كسى كه در تنگى وقت نماز بايد تيمم كند، اگر وضو بگيرد صحيح است؛ چه براى آن نماز وضو بگيرد يا براى كار ديگر.
 
شرط هشتم - آن كه به قصد قربت يعنى براى انجام فرمان خداوند عالم وضو بگيرد، و اگر براى خنك شدن يا به قصد ديگرى وضو بگيرد، باطل است.
 
مسأله 282- لازم نيست نيت وضو را به‏زبان بگويد يا از قلب خود بگذراند؛ ولى بايد در تمام وضو متوجه باشد كه وضو مى‏گيرد. به‏طورى كه اگر از او بپرسند چه مى‏كنى، بگويد وضو مى‏گيرم.
 
شرط نهم - آن كه وضو را به ترتيبى كه گفته شد، به جا آورد؛ يعنى اول صورت وبعد دست راست و بعد دست چپ را بشويد وبعد از آن سر و بعد پاها را مسح نمايد، و پاى راست را به احتياط واجب پيش از پاى چپ مسح كند و اگر به اين ترتيب وضو نگيرد، باطل است.
 
شرط دهم - آن كه كارهاى وضو را پشت سر هم انجام دهد.
 
مسأله 283- اگر بين كارهاى وضو به‏قدرى فاصله شود كه وقتى مى‏خواهد جايى را بشويد يا مسح كند رطوبت جاهايى كه پيش از آن شسته يا مسح كرده خشك شده باشد، وضو باطل است. و اگر فقط رطوبت جايى كه جلوتر از محلى است كه مى‏خواهد بشويد يا مسح كند خشك شده باشد، مثلاً موقعى كه مى‏خواهد دست چپ را بشويد رطوبت دست راست خشك شده باشد و صورت تر باشد، وضو صحيح است.
 
مسأله 284- اگر كارهاى وضو را پشت سرهم به جا آورد ولى به‏واسطه گرماى هوا يا حرارت زياد بدن و مانند اين‏ها رطوبت خشك شود، وضوى او صحيح است.
 
مسأله 285- راه رفتن در بين وضو اشكال ندارد، پس اگر بعد از شستن صورت و دست‏ها چند قدم راه برود و بعد سر و پا را مسح كند، وضوى او صحيح است.
 
شرط يازدهم - آن كه شستن صورت و دست‏ها و مسح سر و پاها را خود انسان انجام دهد، و اگر ديگرى او را وضو دهد، يا در رساندن آب به صورت و دست‏ها و مسح سر و پاها به او كمك نمايد، وضو باطل است.
 
مسأله 286- كسى كه نمى‏تواند وضو بگيرد، بايد نايب بگيرد كه او را وضو دهد. و چنانچه مزد هم بخواهد، در صورتى كه بتواند بايد بدهد. ولى بايد خود او نيت وضو كند، و احتياطا نايب او هم نيت كند، و با دست خود مسح نمايد و اگر نمى‏تواند بايد نايبش دست او را بگيرد و به‏جاى مسح او بكشد. و اگر اين هم ممكن نيست، بايد از دست او رطوبت بگيرند و با آن رطوبت، سر و پاى او را مسح كنند.
 
مسأله 287- هر كدام از كارهاى وضو را كه مى‏تواند به تنهايى انجام دهد، نبايد در آن كمك بگيرد.
 
شرط دوازدهم - آن كه استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد.
 
مسأله 288- كسى كه مى‏ترسد كه اگر وضو بگيرد، مريض شود يا اگر آب را به مصرف وضو برساند تشنه بماند، نبايد وضو بگيرد. بلكه اگر نداند كه آب براى او ضرر دارد و وضو بگيرد و بعد بفهمد ضرر داشته، احتياط واجب آن است كه تيمم كند وبا آن وضو نماز نخواند، و اگر با آن وضو نمازى به‏جا آورده، دوباره آن‏را انجام دهد.
 
مسأله 289- اگر رساندن آب به صورت و دست‏ها به مقدار كمى كه وضو با آن صحيح است ضرر نداشته باشد و بيشتر از آن ضرر داشته باشد، بايد با همان مقدار وضو بگيرد.
 
شرط سيزدهم - آن كه در اعضاى وضو مانعى از رسيدن آب نباشد.
 
مسأله 290- اگر مى‏داند چيزى به اعضاى وضو چسبيده ولى شك دارد كه از رسيدن آب جلوگيرى مى‏كند يا نه، بايد آن‏را بر طرف كند يا آب را به زير آن برساند.
 
مسأله 291- اگر زير ناخن چرك باشد، وضو اشكال ندارد، ولى اگر ناخن را بگيرند، بايد براى وضو آن چرك را بر طرف كنند، و نيز اگر ناخن بيشتر از معمول بلند باشد و چرك زير آن از ظاهر به حساب بيايد، بايد چرك زير مقدارى را كه از معمول بلند تر است بر طرف نمايند.
 
مسأله 292- اگر در صورت و دست‏ها و جلوى سر و روى پاها به‏واسطه سوختن يا چيز ديگر برآمدگى پيدا شود، شستن و مسح روى آن كافى است. و چنانچه سوراخ شود، رساندن آب، به زير پوست لازم نيست، بلكه اگر پوست يك قسمت آن كنده شود، لازم نيست آب را به زير قسمتى كه كنده نشده برساند. ولى چنانچه پوستى كه كنده شده، گاهى به بدن مى‏چسبد و گاهى بلند مى‏شود، اگر قطع كردن آن ضرر ندارد، بايد آن را قطع كند يا آب را به‏زير آن برساند.
 
مسأله 293- اگر انسان شك كند كه به اعضاى وضوى او چيزى چسبيده يا نه چنانچه احتمال او در نظر مردم به‏جا باشد مثل آن كه بعد از گل كارى شك كند گل به‏دست او چسبيده يا نه، بايد وارسى كند يا به‏قدرى دست بمالد كه اطمينان پيدا كند كه اگر بوده بر طرف شده يا آب به زير آن رسيده است.
 
مسأله 294- جايى را كه بايد شست و مسح كرد، هر قدر چرك باشد اگر چرك آن مانع از رسيدن آب به بدن نباشد اشكال ندارد. و همچنين است اگر بعد از گچ كارى ومانند آن چيز سفيدى كه جلوگيرى از رسيدن آب به پوست نمى‏نمايد بر دست بماند، ولى اگر شك كند كه با بودن آن‏ها آب به بدن مى‏رسد يا نه، بايد آن‏ها را بر طرف كند.
 
مسأله 295- اگر پيش از وضو بداند كه در بعضى از اعضاى وضو مانعى از رسيدن آب هست و بعد از وضو شك كند كه در موقع وضو آب را به آن‏جا رسانده يا نه، وضوى او صحيح است، ولى اگر بداند كه موقع وضو ملتفت آن مانع نبوده، بايد دوباره وضو بگيرد.
 
مسأله 296- اگر در بعضى از اعضاى وضو مانعى باشد كه گاهى آب به‏خودى خود زير آن مى‏رسد و گاهى نمى‏رسد وانسان بعد از وضو شك كند كه آب زير آن رسيده يا نه، چنانچه بداند موقع وضو ملتفت رسيدن آب به زير آن نبوده، واجب است دوباره وضو بگيرد.
 
مسأله 297- اگر بعد از وضو چيزى كه مانع از رسيدن آب است در اعضاى وضو ببيند ونداند موقع وضو بوده يا بعد پيدا شده، وضوى او صحيح است. ولى اگر بداند كه در وقت وضو ملتفت آن مانع نبوده، احتياط واجب آن است كه دوباره وضو بگيرد.
 
مسأله 298- اگر بعد از وضو شك كند چيزى كه مانع رسيدن آب است در اعضا وضو بوده يا نه، وضو صحيح است.