+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله مناسک حج
 
واجبات ذبح
[593] م - واجب است بر كسى كه حج تمتع به جا مى‏آورد ذبح يك هدى، يعنى يك شتر يا يك گاو يا يك گوسفند، وشتر افضل است وپس از آن گاو بهتر است.
 
[594] م - كفايت نمى‏كند براى چند نفر به‏شركت، يك هدىدر حال اختيار بلكه در حال ضرورت نيز محل اشكال است، و احتياط واجب جمع بين شركت در ذبح و روزه است كه ذكر مى‏شود. هم‏چنين است اگر ذبح به صورت انفرادى ممكن نيست ولى به صورت مشترك ممكن است، در اين‏جا هم احتياط واجب جمع بين ذبح مشترك و روزه است.
 
[595] م - ساير حيوانات غير از سه حيوان مذكور كافي نيست.
 
[596] م - در هدى چند چيز معتبر است و بايد مراعات شود:
اول - آن كه اگر شتر باشد سن آن كمتر از پنج سال نباشد وداخل در شش سال شده باشد، و اگر گاو است بنابر احتياط واجب كمتر از دو سال نباشد وداخل در سه سال شده باشد، و همچنين در «بز» كمتر از سن گاو نباشد، و در ميش به احتياط واجب كمتر از يك سال نباشد وداخل در سال دوم شده باشد.
 
دوم - بايد صحيح باشد پس حيوان مريض كافى نيست حتى مثل كچلى بنابر احتياط.
 
سوم - بنابر احتياط واجب بايد خيلى پير نباشد.
 
چهارم - بايد تام الاجزاء باشد، وناقص كافى نيست. پس اگر واضح باشد كورى يا لنگى آن بنابر اقوى كافى نيست، و اگر واضح نباشد به احتياط واجب كافى نيست و احتياط واجب آن است كه چشمش سفيد نشده باشد و بايد گوش بريده و دم بريده وشاخ داخل آن شكسته يا بريده نباشد.
 
پنجم - بايد عرفاً لاغر نباشد
 
ششم - بايد «خصى» نباشد، يعنى بايد خصيتين آن را بيرون نياورده باشند.
 
هفتم - بايد بيضه آن را نكوبيده باشند به احتياط واجب.
 
هشتم - بايد در اصل خلقت بى دم نباشد به احتياط واجب، و اگر گوش يا شاخ در خلقت اصلى نداشته باشد بعيد نيست كفايت، اگر چه خلاف احتياط است.
 
نهم - در اصل خلقت بى بيضه نباشد.
 
[597] م - اگر غير از خصى يافت نشود بعيد نيست كفايت ذبح خصى و كسى كه نتواند قربانى را با اين شرايط تهيه كند، هرچه برايش ممكن باشد، همان كافى است، گرچه احتياط در جمع بين آن و سالم در ماه ذى الحجه همان سال، و اگر نشد سال ديگر، يا جمع بين ناقص و روزه.
 
[598] م - گاوميش در ذبح واجب، كافى است لكن گفته‏اند كراهت دارد.
 
[599] م - اگر حيوان، شاخ خارجش شكسته يا بريده باشد اشكال ندارد، و شاخ خارج، شاخ سخت سياهى است كه به منزله غلاف است از براى شاخ داخل كه آن شاخ سفيد است.
 
[600] م - شكاف داشتن گوش و سوراخ بودن آن مانع ندارد،و احتياط آن است كه چنين نباشد.
 
[601] م - بايد ذبح را بعد از رمى جمره عقبه بكند به احتياط واجب. ولى اگر از روى جهل و فراموشى مقدم بدارد اعاده لازم نيست.
 
[602] م - يك گوسفند، كمتر چيزى است كه كافى است براى ذبح، لكن هر چه بيشتر ذبح كند افضل است و در روايت است كه رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم صد شتر همراه آوردند، سى و چهارتاى آنها را براى حضرت أمير الموءمنين عليه‏السلام نحر كردند و شصت و شش تاى آنها را براى خودشان.
 
[603] م - اگر هدى يافت نشود قيمت آن را پيش شخصى امينى بگذارد كه در بقيه‏ى ذى الحجه بگيرد و در منى ذبح كند، و اگر در اين سال ممكن نشود سال بعد اين كار را بكند.
 
[604] م - اگر هدى ناقص يافت شود (از غير جهت خصى بودن كه گذشت) احتياط واجب آن است كه آن‏را ذبح كند ويك هدى تام هم در بقيه‏ى ذى الحجه، و اگر نشد در سال آينده ذبح كند، و احتياط بهتر آن است كه جمع كند بين هدى ناقص وهدى تام به‏طورى كه گفته شد و روزه به‏نحوى كه ذكر شد.
 
[605] م - احتياط واجب آن است كه ذبح هدى را از روز عيد تأخير نيندازد.
 
[606] م - اگر به واسطه‏ى عذرى مثل فراموشى يا غير آنذبح را در روز عيد نكرد احتياط واجب آن است كه در ايام «تشريق» ذبح كند، و اگر نشد در بقيه‏ى ماه ذى الحجه، و در تأخير عمدى نيز همين حكم است.
 
[607] م - اگر حيوانى را به‏گمان آن كه صحيح و سالم است ذبح كرد بعد معلوم شد كه مريض يا ناقص بوده كافى نيست، و بايد دوباره ذبح كند. ولى اگر پس از خريد و قبل از ذبح معلوم شد مريض يا ناقص بوده اما تعويض آن براى او امكان نداشت ذبح همان كافى است.
 
[608] م - اگر حيوانى را به‏گمان چاقى ذبح كرد بعد معلوم شد لاغر است كافى است.
 
[609] م - اگر حيوانى را به‏گمان لاغرى خريد وبه اميد آن كه چاق در آيد براى اطاعت خدا رجاءا ذبح كرد و بعد معلوم شد چاق است كافى است.
 
[610] م - اگر احتمال نمى‏داد كه حيوان چاق است يا احتمال مى‏داد لكن از روى بى مبالاتى ذبح كرد نه به اميد موافقت امر خداوند كافى نيست.
 
[611] م - اگر لاغرى آن را اعتقاد داشت و به واسطه‏ى جهل به مسأله براى اطاعت خداوند ذبح كرد بعد معلوم شد چاق است كفايت مى‏كند.
 
[612] م - اگر ناقص بودن را اعتقاد داشت و به واسطه‏ى جهلبه مسأله براى اطاعت خدواند ذبح كرد و بعد معلوم شد صحيح است ظاهرا كافى باشد.
 
[613] م - احتياط آن است كه ذبيحه را سه قسمت كنند، يك قسمت را هديه بدهند. و يك قسمت را صدقه بدهند، وقدرى هم از ذبيحه بخورند و صدقه را به موءمنين بدهند، ولكن هيچ يك از اين احتياط‏ها واجب نيست، و اگر صدقه را به فقراى كفار بدهد يا آن كه تمام ذبيحه را به آنها بدهد اشكال ندارد و ضامن حصه‏ى فقراء نيست، لكن احتياط خصوصاً در خوردن قدرى از ذبيحه خيلى مطلوب است.
 
[614] م - جائز است كه ذبح را كسى ديگر به نيابت انجام دهد و نيت را نائب كند و بنابر احتياط واجب خود شخص هم نيت كند.
 
[615] م - احتياط مستحب آن است كه ذابح موءمن باشد.
 
[616] م - در صورتى كه قربانى به‏دست غير موءمن انجام گيرد كفايت مى‏كند.
 
[617] م - ذبح هم از عبادات است و در آن نيت خالص وقصد اطاعت خداوند لازم است.
 
[618] م - احتياط آن است كه اگر احتمال نقص يا مرض در گوسفند بدهند آن‏را معاينه كنند، اگر چه اقوى در احتمال آن كه عيبى حادث شده باشد مثل آن كه احتمال بدهد گوش يا دمش رابريدند يا آن‏را خصى كردند، عدم لزوم معاينه است، و احتياط در عيبهائى كه محتمل است از حال تولد داشته ومادر زاد بوده، ترك نشود.
 
[619] م - اگر بعد از ذبح كردن احتمال داد ناقص بودن يا نداشتن ساير شرايط را اعتناء نكند.
 
[620] م - اگر به كسى نيابت داد براى خريدارى كردن و ذبح و نايب انجام داد و بعد از آن شخص محرم احتمال داد كه نايب به شرايط عمل نكرده باشد به اين احتمال اعتناء نكند وذبح كافي است.
 
[621] م - اگر كسى را نايب كرد براى خريدارى وذبح، بايد علم پيدا كند يا اطمينان به اين كه عمر كرده است، وگمان كفايت نمى‏كند.
 
[622] م - اگر نايب عمدا بر خلاف دستور شرع در اوصاف ذبيحه يا در كشتن آن عمل كرد ضامن است و بايد غرامت آن را بدهد، و بايد دو مرتبه ذبح كنند.
 
[623] م - اگر نايب از روى اشتباه يا جهل بر خلاف دستور عمل كند چه براى عمل اجرت گرفته باشد و چه نگرفته باشد، ضامن است و در هر صورت بايد اعاده شود.