+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله مناسک حج
 
مسائل متفرقه‏ى استطاعت
[46] م - اگر زنى شوهرش از دنيا برود و در حيات شوهرش استطاعت مالى نداشته باشد و بعد از مردن او، از ارث شوهر، استطاعت مالى پيدا كند ولى از جهت مرض نتواند به حج برود، در صورتى كه مرض او به‏نحوى است كه قدرت بر رفتن به حج ندارد، مستطيع نشده و حج بر او واجب نيست و همچنين اگر بعد از مردن شوهر، شغل يا زراعت يا صنعتى كه بتواند بعد از برگشتن از حج، زندگى خود را اداره كند نداشته باشد، مستطيع نمى‏شود، هر چند ارثى كه برده، براى رفتن به حج و برگشتن كافى باشد.
 
[47] م - زنى كه مهريه‏اش وافى براى مخارج حج هست و آن‏را از شوهر خود طلبكار است، اگر شوهرش تمكن از اداى آن را ندارد، زن حق مطالبه ندارد و مستطيع نيست و اگر تمكن دارد و مطالبه‏ى آن براى زن مفسده‏اى ندارد، با فرض اين كه شوهر نفقه و مخارج زندگى زن را مى‏دهد، لازم است زن، مهريه را مطالبه كند وبه حج برود و چنانچه براى او مفسده دارد، مثل اين كه ممكن است مطالبه به نزاع وطلاق منجر شود كه براى زن مفسده دارد، مستطيع نشده است.
 
[48] م - با وجوه شرعيه مثل سهم امام و سهم سادات، شخص مستطيع نمى‏شود و اگر به مكه برود، كفايت از حجة الاسلام نمى‏كند، مگر آنكه از سهم فى سبيل اللّه‏ به او داده شده باشد.
 
[49] م - اگر كسى منزل گران قيمتى دارد و در صورتى كه آن‏را بفروشد و منزل ارزان‏تر بخرد و با تفاوت قيمت آن بتواند به حج برود، چنانچه منزلى كه دارد زائد بر شئون او نباشد لازم نيست آن‏را بفروشد و با اين فرض مستطيع نيست و اگر زائد بر شئون او باشد، با وجود ساير شرائط مستطيع است.
 
[50] م - كسى از راه كسب يا غير كسب مخارج رفتن و برگشتن حج را دارد و بعد از برگشتن از حج، مقدارى از موءنه‏ى زندگى خود را از در آمد كسب، مثل منبر و بقيه را از شهريه‏اى كه از وجوه شرعيه است تأمين مى‏كند، اگر در راه اداره‏ى زندگى بعد از مراجعت از حج، نياز به شهريه داشته باشد مستطيع نيست، اما اگر پس از بازگشت، تفاوتى در زندگى او پيدا نمى‏شود، مستطيع است.
 
[51] م - اگر كسى زمين يا چيز ديگرى را بفروشد كه منزل مسكونى تهيه كند، در صورت نياز به منزل مسكونى مستطيع نمى‏شود هر چند پولى كه به دست آورده، براى مخارج حج كافى باشد.
 
[52] م - اگر شخصى از سالهاى قبل مستطيع بوده وفعلا مسافرت با هواپيما، بجهت كسالت، براى او مقدور نباشد وغير از هواپيما وسيله‏ى ديگرى براى او فراهم نباشد در صورتى كه اميد به بهبودى ندارد واجب است فورا نايب بگيرد، والاّ نمى‏تواند نائب بگيرد و بايد در وقت تمكن به حج برود و اگر متمكن نشد تا فوت شد بايد از تركه‏اش براى او حج بدهند و اگر از سالهاى قبل استطاعت نداشته، در فرض مزبور مستطيع نشده است.
 
[53] م - هر گاه زنى با كسب مى‏تواند مخارج خويش را متكفل شود و مخارج حجش را نيز دارد و در صورت رفتن او به حج، شوهرش براى مخارج به‏زحمت مى‏افتد اگر به زحمت افتادن شوهر، موجب حرج براى زن نباشد مستطيع است و بايد به حج برود و به زحمت افتادن شوهر، مانع استطاعت زن نمى‏شود.
 
[54] م - كسى كه در محل خودش مستطيع نيست، واجب نيست به حج برود، هر چند استطاعت حج ميقاتى را داشته باشد، ولى اگر رفت و وقتى به ميقات رسيد استطاعت حج از آنجا را با همه‏ى شرايط ديگر داشت مستطيع مى‏شود و كفايت از حجة الاسلام مى‏كند.
 
[55] م - كسى كه بعد از استطاعت مالى بدون تأخير، سعى در رفتن به حج داشته و در قرعه‏كشى شركت نموده و از جهت اين كه قرعه به نامش اصابت نكرده نتوانسته به حج برود و رفتن به حج از طرق قانونى ديگر هم براى او ممكن نباشد مستطيع نشده و حج بر او واجب نيست ولى اگر مسامحه كرد وتأخير نمود و در سال‏هاى بعد در قرعه كشى شركت كرد حج بر او مستقر شده است هر چند قرعه به‏نام او اصابت نكند.
 
[56] م - كسى كه براى حج نيابتى، اجير شده و بعد در همان سال استطاعت مالى پيدا كرده، چنانچه براى حج در آن سال اجير شده باشد، بايد حج نيابتى را به جا آورد و اگر استطاعت او باقى ماند، حج خودش را در سال بعد انجام دهد ولى اگر حج نيابتى مقيد به آن سال نباشد، اول بايد حج خود را بجا آورد.
 
[57] م - در حصول استطاعت فرقى نيست بين اين كه در شهر حج يعنى شوال و ذيقعده وذيحجه مال پيدا كند يا قبل از آن، بنابراين اگر بعد از اتمام موسم حج تا موسوم حج آينده استطاعت مالى پيدا شود و استطاعت بدنى وساير شرائط موجود باشد نمى‏تواند خود را از استطاعت خارج كند، حتى در اوائل سال و قبل از ماه‏هاى حج.
 
[58] م - خدمه‏ى كاروانها كه وارد جدّه مى‏شوند اگر ساير شرايط استطاعت را دارند از قبيل داشتن وسايل زندگى بالفعل يا بالقوه و رجوع به كفايت، مثلاً كار وصنعت وغير آن، كه با آنها مى‏توانند پس از مراجعت ادامه‏ى زندگى مناسب خود را بدهند، مستطيع هستند و بايد حجة الاسلام به جا آورند وكفايت از حج واجب آنان مى‏كند، و چنانچه ساير شرايط را ندارند به مجرد امكان حج، براى آنان استطاعت حاصل نشده است و حج آنان استحبابى است و چنانچه بعدا استطاعت پيدا كردند، بايد حج واجب را به جا آورند، وحكم روحانى كاروان نيز همين است لكن اگر بعد از مراجعت از مكه نياز به شهريه‏ى حوزه دارند مستطيع نمى‏شوند.
 
[59] م - پزشكان يا كسان ديگرى كه با مأموريت به ميقات آمده‏اند و در ميقات جامع شرايط استطاعت هستند، واجب است حجة الاسلام به جا آورند هر چند كه لازم است مأموريت خود را نيز انجام دهند، مگر آنكه تمام مدت حج تمتع را در اختيار موجر قرار داده باشند بطورى كه نتوانند وظايف خود را انجام دهند.