+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله مناسک حج
 
نيابت در حج
[60] م - در نائب امورى شرط است:
1 - بلوغ، بنابر احتياط واجب، مگر در حج مستحبى.
2 - عقل.
3 - ايمان.
4 - وثوق و اطمينان به انجام دادن او و اگر نايب ثقه باشد، اخبار او كافى است. اما بعد از اجراء عمل نائب، لازم نيست اطمينان به صحت آن، و در صورت شك در صحت، حكم به صحت مى‏شود واستنابه صحيح است هر چند قبل از عمل شك داشته باشد، ولى اگر قبل از عمل شك داشته باشد كه اعمال را صحيح انجام مى‏دهد يا نه، استنابه جايز نيست.
5 - معرفت نائب به افعال واحكام حج ولو با ارشاد كسى در حال عمل.
6 - ذمه‏ى نائب، مشغول به حج واجبى در آن سال نباشد، مشروط به آنكه نايب علم به آن وجوب داشته باشد.
7 - معذور در ترك بعض افعال حج نباشد.
 
[61] م - در منوب عنه امورى شرط است:
1 - اسلام
2 - در حج واجب شرط است كه منوب عنه فوت شده باشد يا اگر زنده است حج بر او مستقر شده و خودش از جهت مرضى كه اميد خوب شدن آن نيست يا از جهت پيرى نتواند به حج برود و در حج استحبابى اين شرط نيست و در منوب عنه بلوغ و عقل شرط نيست ومماثله بين نائب و منوب عنه نيز شرط نيست ولى اگر منوب عنه مرد و زنده باشد كه به خاطر عدم تمكن نمى‏تواند حجة الاسلام را بجا آورد، احتياط واجب آن است كه مودى را كه تا كنون به حج نرفته به نيابت خود به حج بفرستد. و جايز است كسى كه تاكنون به حج نرفته ومستطيع نيست براى ديگرى نائب شود.
 
[62] م - نائب بايد در عمل قصد نيابت نمايد ومنوب عنه را در نيت تعيين كند ولو اجمالا وشرط نيست اسم او را ذكر كند گرچه مستحب است.
 
[63] م - ذمه منوب عنه فارغ نمى‏شود مگر به اين كه نائب، عمل را صحيحاً انجام دهد. بلى اگر نائب بعد از احرام و دخول حرم بميرد از منوب عنه مجزى است و در اجراء اين حكم در حج تبرعى اشكال است بلكه در غير حجة الاسلام خالى از اشكال نيست.
 
[64] م - لباس احرام و پول قربانى در حج نيابى بر اجير است مگر در صورتى كه شرط شده باشد كه مستأجر بدهد وهمچنين اگر اجير موجبات كفاره را انجام دهد كفاره بر عهده‏ى خود او است نه مستأجر.
 
[65] م - نائب در طواف نساء نيز بايد قصد منوب عنه نمايد و احتياط استحبابى آن است كه به قصد ما في الذمه به جا آورد.
 
[66] م - اگر نائب طواف نساء را صحيحا انجام ندهد زن بر او حلال نمى‏شود و بر منوب عنه چيزى نيست.
 
[67] م - استيجار كسى كه وقتش از اتمام حج تمتع ضيق شده و وظيفه‏ى او عدول به افراد است براى كسى كه وظيفه‏ى او حج تمتع است صحيح نيست، بلى اگر در سعه وقت او را اجير كرد و بعد وقت ضيق شد بايد عدول كند و بنابر احتياط از منوب عنه مجزى نيست.
 
[68] م - در حج واجب نيابت يك نفر از چند نفر در يك سال جايز نيست و در غير واجب مانع ندارد.
 
[69] م - كسى كه حج بر او مستقر شده، يعنى سال اول استطاعت حج نرفته، اگر به واسطه‏ى مرض، يا پيرى قدرت رفتن ندارد يا رفتن براى او حرج و مشقت دارد واجب است نائب بگيرد، در صورتى كه اميد خوب شدن وقدرت پيدا كردن نداشته باشد، و به احتياط واجب بايد فورا نائب بگيرد و اگر مستقر نشده باشد بر او، اقوى عدم وجوب است.
 
[70] م - بعد از آن كه نائب عمل را به جا آورد، حج ازمعذور ساقط مى‏شود و لازم نيست خودش حج كند اگر چه عذرش بر طرف شود و اما اگر قبل از اتمام حج عذر بر طرف شد، چه قبل از احرام يا بعد بايد خودش حج برود.
 
[71] م - كسى كه حج بر او واجب باشد چه سال استطاعتش باشد وچه حج بر او مستقر شده باشد، جائز نيست نيابت كند از غير، و اگر نيابت كند باطل است، چه عالم به‏حكم باشد يا نباشد.
 
[72] م - اگر اجير براى حجة الاسلام بعد از احرام بستن و داخل شدن در حرم بميرد كفايت مى‏كند از حج كسى كه براى او به جا آورده است، و لازم نيست حج كردن براى او و اگر قبل از احرام يا بعد از آن و قبل از داخل شدن در حرم بميرد بايد دو مرتبه اجير بگيرند، و همين حكم را دارد كسى كه براى خودش به حج برود.
 
[73] م - اگر كسى را براى حج اجير كردند و قرار نگذاشتند كه أجرت براى خصوص عمل باشد يا در مقابل عمل و رفت و آمدها باشد پس اگر قبل از داخل شدن در حرم مرد، ظاهرا مستحق اجرت رفتن تا محل موت مى‏باشد ، و همين طور اگر بعد از احرام و دخول حرم بميرد، بيشتر از آن چه ذكر شد واجرت احرام مستحق نيست، اگر چه حج از ميت ساقط مى‏شود، و اگر بعض اعمال را به‏جا آورد ومرد مستحق اجرت آن اعمال نيز مى‏باشد، و اگر اعمال را به نحوى به جا آورده است كه در عرفگفته شود كه عمره و حج را به جا آورد، مستحق تمام اجرت است، اگر چه بعض اعمال را كه مضر به صحت حج نيست ومحتاج به اعاده نيست نسيانا ترك كرده باشد. و اگر مورد اجاره برائت ذمه منوب عنه از حج باشد مستحق تمام اجرت است.
 
[74] م - كسى كه به عنوان نيابت رفت به مكه، و خودش حج واجب به جا نياورد، احتياط، آن است كه بعد از عمل نيابت، براى خودش عمره‏ى مفرده به جا آورد و اين احتياط واجب نيست لكن خيلى مطلوب است.
 
[75] م - كسى كه اجير شده براى حج، تمتع مى‏تواند اجير ديگرى شود براى طواف يا ذبح يا سعى يا عمره‏ى مفرده بعد از عمل حج، چنانچه مى‏تواند براى خودش طواف و عمره‏ى مفرده به جا آورد.
 
[76] م - كسى كه عذر داشته باشد از بعض اعمال حج، نمى‏شود او را اجير كرد براى حج، و اگر شخص معذور از بعض اعمال، تبرعا از غير، حج بكند اكتفا كردن به آن اشكال دارد.