+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
شرايط امر به معروف و نهى از منكر
مسأله 2905- چند چيز در واجب بودن امر به معروف و نهى از منكر شرط است: اول آن كه كسى كه مى‏خواهد امر و نهى كند، بداند كه آنچه شخص مكلف به جا نمى‏آورد واجب است به جا آورد، و آنچه به جا مى‏آورد بايد ترك كند. و بر كسى كه معروف و منكر را نمى‏داند واجب نيست.
دوم: آن كه احتمال بدهد امر و نهى او تأثير مى‏كند و مراد از اثر، اثر فعلى نيست، پس اگر بداند اثر نمى‏كند واجب نيست. سوم: آن كه بداند شخص معصيت كار بنا دارد كه معصيت خود را تكرار كند، پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه تكرار نمى‏كند واجب نيست. چهارم: آن كه در امر و نهى مفسده‏اى نباشد، پس اگر بداند يا گمان كند كه اگر امر يا نهى كند ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى قابل توجه به او مى‏رسد واجب نيست، بلكه اگر احتمال صحيح بدهد كه از آن ترس ضررهاى مذكور را پيدا كند واجب نيست بلكه اگر بترسد كه ضررى متوجه متعلقان او مى‏شود واجب نيست، بلكه با احتمال وقوع ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى موجب حرج بر بعضى موءمنين، واجب نمى‏شود بلكه در بسيارى از موارد حرام است.
 
مسأله 2906- اگر معروف يا منكر از امورى باشد كه شارع مقدس به آن اهميت زياد مى‏دهد مثل اصول دين يا مذهب و حفظ قرآن مجيد و حفظ عقايد مسلمانان يا احكام ضروريه، بايد ملاحظه اهميت شود، و مجرد ضرر، موجب واجب نبودن نمى‏شود، پس اگر توقف داشته باشد حفظ عقائد مسلمانان يا حفظ احكام ضروريه اسلام بر بذل جان ومال، بذل آن واجب است.
 
مسأله 2907- اگر بدعتى در اسلام واقع شود مثل منكراتى كه دولت‏هاى جائر انجام مى‏دهند به اسم دين مبين اسلام، واجب است خصوصا بر علماء اسلام اظهار حق و انكار باطل، واگر سكوت علماء اعلام موجب هتك مقام علم وموجب اسائه ظن به علماء اسلام شود واجب است اظهار حق به هر نحوى كه ممكن است اگر چه بدانند تأثير نمى‏كند.
 
مسأله 2908- اگر احتمال صحيح داده شود كه سكوت موجب آن مى‏شود كه منكرى معروف شود يا معروفى منكر شود واجب است خصوصا بر علماء اعلام اظهار حق و اعلام آن، و سكوت جايز نيست .
 
مسأله 2909- اگر سكوت علماء اعلام موجب تقويت ظالم شود يا موجب تأييد او گردد يا موجب جرأت او شود بر ساير محرمات، واجب است اظهار حق و انكار باطل اگر چه تأثير فعلى نداشته باشد.