+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
احكام قسم خوردن
مسأله 2784- اگر قسم بخورد كه كارى را انجام دهد يا ترك كند مثلاً قسم بخورد كه روزه بگيرد، يا دود استعمال نكند، چنانچه عمدا مخالفت كند، بايد كفاره بدهد، يعنى يك بنده آزاد كند، يا ده فقير را سير كند، يا آنان را بپوشاند، و اگر اين‏ها را نتواند بايد سه روز پى در پى روزه بگيرد.
 
مسأله 2785- قسم چند شرط دارد: اول كسى كه قسم مى‏خورد بايد بالغ و عاقل باشد و اگر مى‏خواهد راجع به مال خودش قسم بخورد بايد در حال بالغ شدن سفيه نباشد و حاكم شرع او را از تصرف در اموالش منع نكرده باشد و از روى قصد و اختيار قسم بخورد، پس قسم خوردن بچه و ديوانه و مست و كسى كه مجبورش كرده‏اند، درست نيست، و همچنين است اگر در حال عصبانى بودن بى قصد قسم بخورد. دوم كارى را كه قسم مى‏خورد انجام دهد، بايد حرام و مكروه نباشد و كارى را كه قسم مى‏خورد ترك كند، بايد واجب و مستحب نباشد و اگر قسم بخورد كه كار مباحى را به جا آورد بايد ترك آن در نظر مردم بهتر از انجامش نباشد و نيز اگر قسم بخورد كار مباحى را ترك كند بايد انجام آن در نظر مردم بهتر از تركش نباشد. سوم به يكى از اسم‏هاى خداوند عالم قسم بخورد كه بغير ذات مقدس او گفته نمى‏شود مانند «خدا» و «اللّه‏» و نيز اگر به اسمى قسم بخورد كه بغير خدا هم مى‏گويند ولى به قدرى به خدا گفته مى‏شود كه هر وقت كسى آن اسم را بگويد، ذات مقدس حق در نظر مى‏آيد، مثل آن كه به خالق و رازق قسم بخورد صحيح است بلكه اگر به لفظى قسم بخورد كه بدون قرينه، خدا بنظر نمى‏آيد ولى او قصد خدا را كند بنابر احتياط بايد به آن قسم عمل نمايد. چهارم قسم را به زبان بياورد و اگر بنويسد يا در قلبش آن را قصد كند صحيح نيست ولى آدم لال اگر با اشاره قسم بخورد صحيح است. پنجم عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگر موقعى كه قسم مى‏خورد ممكن باشد و بعد تا آخر وقتى كه براى قسم معين كرده عاجز شود يا برايش مشقت داشته باشد قسم او از وقتى كه عاجز شده به‏هم مى‏خورد.
 
مسأله 2786- اگر پدر از قسم خوردن فرزند جلوگيرى كند، يا شوهر از قسم خوردن زن جلوگيرى نمايد، قسم آنان صحيح نيست.
 
مسأله 2787- اگر فرزند بدون اجازه پدر و زن بدون اجازه شوهر قسم بخورد، بعيد نيست قسم آنان صحيح نباشد لكن نبايد احتياط را ترك كنند.
 
مسأله 2788- اگر انسان از روى فراموشى، يا ناچارى به قسم عمل نكند، كفاره بر او واجب نيست، و هم‏چنين است اگر مجبورش كنند كه به قسم عمل ننمايد. وقسمى كه آدم وسواسى مى‏خورد، مثل اين كه مى‏گويد واللّه‏ الان مشغول نماز مى‏شوم و به واسطه وسواس مشغول نمى‏شود، اگر وسواس او طورى باشد كه بى‏اختيار به قسم عمل نكند كفاره ندارد.
 
مسأله 2789- كسى كه قسم مى‏خورد، اگر حرف او راست باشد قسم خوردن او مكروه است و اگر دروغ باشد حرام و از گناهان بزرگ مى‏باشد، ولى اگر براى اين كه خودش يا مسلمان ديگرى را از شر ظالمى نجات دهد و نتواند توريه كند، قسم دروغ بخورد اشكال ندارد بلكه گاهى واجب مى‏شود و اين جور قسم خوردن غير از قسمى است كه در مسائل پيش گفته شد.