+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
احكام نذر و عهد
مسأله 2754- نذر آن است كه انسان بر خود واجب كند كه كار خيرى را براى خدا به جا آورد، يا كارى را كه نكردن آن بهتر است براى خدا ترك نمايد.

مسأله 2755- در نذر بايد صيغه خوانده شود و لازم نيست آن را به عربى بخوانند پس اگر بگويد چنانچه مريض من خوب شود، براى خدا بر من است كه ده تومان به فقير بدهم نذر او صحيح است و اگر اين معنا را در قلب يا ذهن خود بگذارند كافى نيست.
 
مسأله 2756- نذر كننده بايد مكلف و عاقل باشد و به اختيار و قصد خود نذر كند، بنابر اين نذر كردن كسى كه او را مجبور كرده‏اند، يا به‏واسطه عصبانى شدن بى‏اختيار نذر كرده صحيح نيست.
 
مسأله 2757- آدم سفيهى كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف مى‏كند، چنانچه با حال سفاهت بالغ شده باشد يا حاكم شرع او را از تصرف در اموالش جلوگيرى كرده باشد نذرهاى مربوط به مالش صحيح نيست.
 
مسأله 2758- نذر زن بى اجازه شوهرش باطل است.
 
مسأله 2759- اگر زن با اجازه شوهر نذر كند شوهرش نمى‏تواند نذر او را به‏هم زند، يا او را از عمل كردن به نذر جلوگيرى نمايد.
 
مسأله 2760- هر گاه فرزند نذرى كند اگر چه بدون اجازه پدر هم باشد بايد به آن نذر عمل نمايد. و اگر بعد از نذر، پدر فرزند را از عمل به نذر منع كند، در اين‏جا وفاى به نذر لازم نيست و نذرش منحل مى‏شود.
 
مسأله 2761- انسان كارى را مى‏تواند نذر كند كه انجام آن برايش ممكن باشد بنا بر اين كسى كه نمى‏تواند پياده كربلا برود، اگر نذر كند كه پياده برود، نذر او صحيح نيست.
 
مسأله 2762- اگر نذر كند كه كار حرام يا مكروهى را انجام دهد، يا كار واجب يا مستحبى را ترك كند، نذر او صحيح نيست.
 
مسأله 2763- اگر نذر كند كه كار مباحى را انجام دهد يا ترك نمايد، چنانچه به جا آوردن آن و تركش از هر جهت مساوى باشد، نذر او صحيح نيست و اگر انجام آن از جهتى بهتر باشد و انسان به قصد همان جهت نذر كند، مثلاً نذر كند غذايى را بخورد كه براى عبادت قوت بگيرد نذر او صحيح است. و نيز اگر ترك آن از جهتى بهتر باشد و انسان براى همان جهت نذر كند كه آن را ترك نمايد مثلاً براى اين كه دود مضر است نذر كند كه آن را استعمال نكند نذر او صحيح مى‏باشد.
 
مسأله 2764- اگر نذر كند نماز واجب خود را در جايى بخواند كه به خودى خود ثواب نماز در آن‏جا زياد نيست مثلاً نذر كند نماز را در اتاق بخواند، چنانچه نماز خواندن در آن‏جا از جهتى بهتر باشد مثلاً به واسطه اين كه خلوت است انسان حضور قلب پيدا مى‏كند، نذر صحيح است.
 
مسأله 2765- اگر نذر كند عملى را انجام دهد، بايد همان طور كه نذر كرده به جا آورد پس اگر نذر كند كه روز اول ماه صدقه بدهد، يا روزه بگيرد، يا نماز اول ماه بخواند چنانچه قبل از آن روز يا بعد از آن به جا آورد كفايت نمى‏كند. و نيز اگر نذر كند كه وقتى مريض او خوب شد صدقه بدهد، چنانچه پيش از آن كه خوب شود صدقه را بدهد كافى نيست.
 
مسأله 2766- اگر نذر كند روزه بگيرد ولى وقت و مقدار آن را معين نكند چنانچه يك روز روزه بگيرد كافى است. و اگر نذر كند نماز بخواند و مقدار و خصوصيات آن را معين نكند، اگر يك نماز دو ركعتى بخواند كفايت مى‏كند و اگر نذر كند صدقه بدهد وجنس و مقدار آن را معين نكند اگر چيزى بدهد كه بگويند صدقه داده، به نذر عمل كرده است و اگر نذر كند كارى براى خدا به جا آورد، در صورتى‏كه يك نماز بخواند يا يك روز روزه بگيرد، يا چيزى صدقه بدهد، نذر خود را انجام داده‏است.
 
مسأله 2767- اگر نذر كند روز معينى را روزه بگيرد، بايد همان روز را روزه بگيرد و چنانچه در آن روز مسافرت كند قضاى آن روز بر او واجب است. ولى چنانچه نذر كند كه روز معينى را در سفر روزه بگيرد و بايد آن را در سفر به جا آورد.
 
مسأله 2768- اگر انسان از روى اختيار به نذر خود عمل نكند، بايد كفاره بدهد يعنى يك بنده آزاد كند يا به شصت فقير طعام دهد يا دو ماه پى در پى روزه بگيرد.
 
مسأله 2769- اگر نذر كند كه تا وقت معينى عملى را ترك كند، بعد از گذشتن آن وقت مى‏تواند آن عمل را به جا آورد و اگر پيش از گذشتن وقت از روى فراموشى يا ناچارى انجام دهد، چيزى بر او واجب نيست ولى باز هم لازم است كه تا آن وقت آن عمل را به جا نياورد و چنانچه دوباره پيش از رسيدن آن وقت بدون عذر آن عمل را انجام دهد، بايد به مقدارى كه در مسأله پيش گفته شد كفاره بدهد.
 
مسأله 2770- كسى كه نذر كرده عملى را ترك كند ووقتى براى آن معين نكرده است. اگر از روى فراموشى، يا ناچارى، يا ندانستن، آن عمل را انجام دهد كفاره بر او واجب نيست. ولى چنانچه از روى اختيار آن را به جا آورد براى دفعه اول بايد كفاره بدهد.
 
مسأله 2771- اگر نذر كند كه در هر هفته روز معين مثلاً روز جمعه را روزه بگيرد چنانچه يكى از جمعه‏ها عيد فطر يا قربان باشد يا در روز جمعه عذر ديگرى مانند حيض براى او پيدا شود، بايد آن روز را روزه نگيرد و قضاى آن را به جا آورد.
 
مسأله 2772- اگر نذر كند كه مقدار معينى صدقه بدهد، چنانچه پيش از دادن صدقه بميرد، بايد آن مقدار را از مال او صدقه بدهند.
 
مسأله 2773- اگر نذر كند كه به فقير معينى صدقه بدهد نمى‏تواند آن را به فقير ديگر بدهد و اگر آن فقير بميرد، بنابر احتياط بايد به ورثه او بدهد.
 
مسأله 2774- اگر نذر كند كه به زيارت يكى از امامان مثلاً به زيارت حضرت ابا عبد اللّه‏ عليه السلام مشرف شود، چنانچه به زيارت امام ديگر برود كافى نيست و اگر به واسطه عذرى نتواند آن امام را زيارت كند چيزى بر او واجب نيست.
 
مسأله 2775- كسى كه نذر كرده زيارت برود و غسل زيارت و نماز آن را نذر نكرده، لازم نيست آن‏ها را به جا آورد.
 
مسأله 2776- اگر براى حرم يكى از امامان يا امامزادگان چيزى نذر كند بايد آن را به مصارف حرم برساند از قبيل فرش و پرده و روشنايى و اگر براى امام عليه‏السلام يا امام زاده نذر كند مى‏تواند به خدامى كه مشغول خدمت هستند بدهد چنانچه مى‏تواند به مصارف حرم برساند.
 
مسأله 2777- اگر براى خود امام عليه السلام چيزى نذر كند، چنانچه مصرف معينى را قصد كرده بايد به همان مصرف برساند و اگر مصرف معينى را قصد نكرده، بايد به فقرا و زوار بدهد، يا مسجد و مانند آن بسازد و ثواب آن را هديه آن امام نمايد و همچنين است اگر چيزى را براى امامزاده‏اى نذر كند.
 
مسأله 2778- گوسفندى را كه براى صدقه، يا براى يكى از امامان نذر كرده‏اند پشم آن و مقدارى كه چاق مى‏شود جزء نذر است، و اگر پيش از آن كه به مصرف نذر برسد شير بدهد، يا بچه بياورد بنابر احتياط واجب بايد به مصرف نذر برسانند.
 
مسأله 2779- هر گاه نذر كند كه اگر مريض او خوب شود، يا مسافر او بيايد عملى را انجام دهد، چنانچه معلوم شود كه پيش از نذر كردن مريض خوب شده، يا مسافر آمده است، عمل كردن به نذر لازم نيست.
 
مسأله 2780- اگر پدر يا مادر نذر كند كه دختر خود را به سيد شوهر دهد بعد از آن كه دختر به تكليف رسيد احتياط آن است كه اگر بتوانند او را راضى نمايند كه به سيد شوهر كند و اگردختر راضى نشد نذر آن‏ها اعتبار ندارد.
 
مسأله 2781- هر گاه با خدا عهد كند كه اگر به حاجت شرعى خود برسد كار خيرى را انجام دهد، بعد از آن كه حاجتش بر آورده شد بايد آن كار را انجام دهد و نيز اگر بدون آن كه حاجتى داشته باشد، عهد كند كه عمل خيرى را انجام دهد، آن عمل بر او واجب مى‏شود.
 
مسأله 2782- در عهد هم مثل نذر بايد صيغه خوانده شود، و نيز كارى را كه عهد مى‏كند انجام دهد بايد نكردنش بهتر از انجام آن نباشد و عهد قلبى اعتبار ندارد.
 
مسأله 2783- اگر به عهد خود عمل نكند، بايد كفاره بدهد يعنى شصت فقير را سير كند، يا دو ماه روزه بگيرد يا يك بنده آزاد كند.