+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
احكام وديعه (امانت)
مسأله 2438- اگر انسان مال خود را به كسى بدهد و بگويد نزد تو امانت باشد و او هم قبول كند يا بدون اين كه حرفى بزنند صاحب مال بفهماند كه مال را براى نگه‏دارى به او مى‏دهد و او هم به قصد نگه‏دارى كردن بگيرد بايد به احكام وديعه و امانت دارى كه بعداً گفته مى‏شود عمل نمايد.
 
مسأله 2439- امانت دار و كسى كه مال را امانت مى‏گذارد، بايد هر دو بالغ و عاقل باشند، پس اگر انسان مالى را پيش بچه يا ديوانه امانت بگذارد، يا ديوانه و بچه، مالى را پيش كسى امانت بگذارند صحيح نيست. و هم چنين بايد كسى كه امانت را مى‏پذيرد در حفظ امانت كوتاهى نكند و هر وقت صاحب مال، مال خود را طلب كند، امانت‏دار بايد آن را به صاحب مال بدهد.
 
مسأله 2440- اگر از بچه يا ديوانه چيزى را به‏طور امانت قبول كند، بايد آن را به صاحبش بدهد، و اگر آن چيز مال خود بچه يا ديوانه است بايد به وَلّىِ او برساند و چنانچه مال تلف شود، بايد عوض آن را بدهد، ولى اگر براى اين كه مال از بين نرود آن را از بچه گرفته چنانچه در نگه‏دارى آن كوتاهى نكرده باشد ضامن نيست.
 
مسأله 2441- كسى كه نمى‏تواند امانت را نگه‏دارى نمايد، بنابر احتياط واجب بايد قبول نكند، ولى اگر صاحب مال در نگه‏دارى آن عاجزتر باشد وكسى هم كه بهتر حفظ كند نباشد اين احتياط واجب نيست.
 
مسأله 2442- اگر انسان به‏صاحب مال بفهماند كه براى نگه‏دارى مال او حاضر نيست، چنانچه او مال را بگذارد و برود و اين شخص مال را بر ندارد و آن مال تلف شود، كسى كه امانت را قبول نكرده ضامن نيست ولى احتياط مستحب آن است كه اگر ممكن باشد آن را نگه‏دارى نمايد.
 
مسأله 2443- كسى كه چيزى را امانت مى‏گذارد، هر وقت بخواهد مى‏تواند آن را پس بگيرد و كسى هم كه امانت را قبول مى‏كند، هر وقت بخواهد مى‏تواند آن را به صاحبش برگرداند.
 
مسأله 2444- اگر انسان از نگه‏دارى امانت منصرف شود و وديعه را به هم بزند بايد هر چه زودتر مال را به صاحب آن يا وكيل يا وَلّىِ صاحبش برساند، يا به آنان خبر دهد كه به نگه‏دارى حاضر نيست، واگر بدون عذر مال را به آنان نرساند و خبر هم ندهد. چنانچه مال تلف شود، بايد عوض آن را بدهد.
 
مسأله 2445- كسى كه امانت را قبول مى‏كند، اگر براى آن، جاى مناسبى ندارد، بايد جاى مناسب تهيه نمايد و طورى آن را نگه‏دارى كند كه مردم نگويند در امانت خيانت كرده ودر نگه‏دارى آن كوتاهى نموده است، و اگر در جايى كه مناسب نيست بگذارد و تلف شود، بايد عوض آن را بدهد.
 
مسأله 2446- كسى كه امانت را قبول مى‏كند، اگر در نگه‏دارى آن كوتاهى نكند و تعدى يعنى زياده‏روى هم ننمايد واتفاقاً آن مال تلف شود، ضامن نيست. ولى اگر به اختيار خودش آن‏را در جايى بگذارد كه گمان مى‏رود ظالمى بفهمد و آن‏را ببرد، چنانچه تلف شود بايد عوض آن را به صاحبش بدهد مگر آن كه جايى محفوظ تر از آن نداشته باشد و نتواند مال را به صاحبش يا به كسى كه بهتر حفظ كند برساند كه در اين صورت ضامن نيست.
 
مسأله 2447- اگر صاحب مال براى نگه‏دارى مال خود جايى را معين كند وبه كسى كه امانت را قبول كرده بگويد كه بايد مال را در اين‏جا حفظ كنى و اگر احتمال هم بدهى كه از بين برود، نبايد آن‏را به جاى ديگرى ببرى، چنانچه امانت دار احتمال دهد كه در آن‏جا از بين برود و بداند چون آن‏جا در نظر صاحب مال براى حفظ بهتر بوده گفته است كه نبايد از آن‏جا بيرون ببرى مى‏تواند آن را به جاى ديگر ببرد، و اگر در آن‏جا ببرد وتلف شود ضامن نيست. ولى اگر نداند به چه جهت گفته كه به جاى ديگر نبر، چنانچه به جاى ديگر ببرد وتلف شود، احتياط واجب آن است كه عوض آن را بدهد.
 
مسأله 2448- اگر صاحب مال براى نگه‏دارى مال خود جايى را معين كند ولى به كسى كه امانت را قبول كرده نگويد كه آن را به جاى ديگر نبر چنانچه امانت دار احتمال دهد كه در آن‏جا از بين مى‏رود بايد آن را به جاى ديگرى كه مال در آن‏جا محفوظ تر است ببرد، و چنانچه مال در آن‏جا تلف شود ضامن نيست و اگر صاحب مال هم احتمال تلف شدن مال را در آن‏جا بدهد در اين صورت لازم نيست از آن‏جا ببرد.
 
مسأله 2449- اگر صاحب مال ديوانه شود كسى كه امانت را قبول كرده بايد فوراً امانت را به وَلّىِ او برساند و يا به وَلّىِ او خبر دهد، واگر بدون عذر شرعى مال را به وَلّىِ او ندهد واز خبر دادن هم كوتاهى كند ومال تلف شود، بايد عوض آن را بدهد.
 
مسأله 2450- اگر صاحب مال بميرد، امانت دار بايد مال را به وارث او برساند يا به وارث او خبر دهد و چنانچه مال را به وارث او ندهد واز خبر دادن هم كوتاهى كند و مال تلف شود ضامن است، ولى اگر براى آن كه مى‏خواهد بفهمد كسى كه مى‏گويد من وارث ميتم راست مى‏گويد يا نه، يا ميت وارث ديگرى دارد يا نه، مال را ندهد و از خبر دادن هم كوتاهى كند و مال تلف شود ضامن نيست.
 
مسأله 2451- اگر صاحب مال بميرد و چند وارث داشته باشد كسى كه امانت را قبول كرده بايد مال را به همه ورثه بدهد و يا به وصى ميت بدهد يا به كسى بدهد كه همه آنان گرفتن مال را به او واگذار كرده‏اند، پس اگر بدون اجازه ديگران تمام مال را به يكى از ورثه بدهد ضامن سهم ديگران است.
 
مسأله 2452- اگر كسى كه امانت را قبول كرده بميرد يا ديوانه شود، وارث يا وَلّىِ او بايد هر چه زودتر به صاحب مال اطلاع دهد، يا امانت را به او برساند.
 
مسأله 2453- اگر امانت دار نشانه‏هاى مرگ را در خود ببيند چنانچه ممكن است بايد امانت را به صاحب آن يا وكيل او برساند و اگر ممكن نيست بايد آن را به حاكم شرع بدهد و چنانچه به حاكم شرع دسترسى ندارد، در صورتى كه وارث او امين است و از امانت اطلاع دارد، لازم نيست وصيت كند وگرنه بايد وصيت كند و شاهد بگيرد و به وصى و شاهد اسم صاحب مال و جنس وخصوصيات مال و محل آن را بگويد.
 
مسأله 2454- اگر امانت دار نشانه‏هاى مرگ را در خود ببيند و به وظيفه‏اى كه در مسأله پيش گفته شد عمل نكند، چنانچه آن امانت از بين برود بايد عوضش را بدهد، اگر چه در نگه‏دارى آن كوتاهى نكرده باشد و مرض او خوب شود، يا بعد از مدتى پشيمان شود و وصيت كند.