+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
احكام ضامن شدن
مسأله 2421- اگر انسان بخواهد ضامن شود كه بدهى كسى را بدهد، ضامن شدن او در صورتى صحيح است كه به هر لفظى اگر چه عربى نباشد به طلب‏كار بگويد كه من ضامن شده‏ام طلب تو را بدهم و طلب‏كار هم رضايت خود را بفهماند، ولى راضى بودن بدهكار شرط نيست.
 
مسأله 2422- ضامن و طلب‏كار بايد مكلف و عاقل باشند و كسى هم آن‏ها را مجبور نكرده باشد و نيز بايد در حال بالغ شدن سفيه نباشند كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف كنند، ولى اگر بعد از بالغ شدن سفيه‏شده باشند وحاكم شرع آنان را از تصرف جلوگيرى نكرده باشد اشكال ندارد، و كسى كه به واسطه ورشكستگى حاكم شرع او را از تصرف در اموالش جلوگيرى كرده بابت طلبى كه دارد ديگرى نمى‏تواند ضامن او شود.
 
مسأله 2423- هر گاه براى ضامن شدن خودش شرطى قرار دهد مثلاً بگويد اگر بدهكار قرض تو را نداد من مى‏دهم احتياط واجب آن است كه به ضامن شدن او ترتيب اثر ندهند.
 
مسأله 2424- كسى كه انسان ضامن بدهى او مى‏شود بايد بدهكار باشد، پس اگر كسى بخواهد از ديگرى قرض كند، تا وقتى قرض نكرده انسان نمى‏تواند ضامن او شود.
 
مسأله 2425- در صورتى انسان مى‏تواند ضامن شود كه طلب‏كار و بدهكار و جنس بدهى همه معين باشد، پس اگر دو نفر از كسى طلب‏كار باشند و انسان بگويد من ضامن هستم كه طلب يكى از شماها را بدهم، چون معين نكرده كه طلب كدام را بدهد، ضامن شدن او باطل است. و نيز اگر كسى از دو نفر طلب‏كار باشد و انسان بگويد من ضامن هستم كه بدهى يكى از آن دو نفر را به تو بدهم، چون معين نكرده كه بدهى كدام را مى‏دهد، ضامن شدن او باطل مى‏باشد و هم چنين اگر كسى از ديگرى مثلاً ده من گندم و ده تومان پول طلب‏كار باشد و انسان بگويد من ضامن يكى از دو طلب تو هستم و معين نكند كه ضامن گندم است، يا ضامن پول صحيح نيست.
 
مسأله 2426- اگر طلب‏كار طلب خود را به ضامن ببخشد، ضامن نمى‏تواند از بدهكار چيزى بگيرد و اگر مقدارى از آن را ببخشد، نمى‏تواند آن مقدار را مطالبه نمايد.
 
مسأله 2427- اگر انسان ضامن شود كه بدهى كسى را بدهد، نمى‏تواند از ضامن شدن خود برگردد.
 
مسأله 2428- ضامن و طلب‏كار مى‏توانند شرط كنند كه هر وقت بخواهند ضامن بودن را به هم بزنند.
 
مسأله 2429- هر گاه انسان در موقع ضامن شدن، بتواند طلب طلب‏كار را بدهد اگر چه بعد فقير شود، طلب‏كار نمى‏تواند ضامن بودن او را به هم زند وطلب خود را از بدهكار اول مطالبه نمايد و همچنين است اگر در آن موقع نتواند طلب او را بدهد ولى طلب‏كار بداند و به ضامن شدن او راضى شود.
 
مسأله 2430- اگر انسان در موقعى كه ضامن مى‏شود، نتواند طلب طلب‏كار را بدهد و طلب‏كار در آن وقت نداند و بعد ملتفت شود، مى‏تواند ضامن بودن او را به هم بزند. ولى اگر پيش از آن‏كه طلب‏كار ملتفت شود، ضامن قدرت پيدا كرده باشد، طلب‏كار نمى‏تواند ضمانت را به هم بزند.
 
مسأله 2431- اگر كسى بدون اجازه بدهكار بدهى او را ضمانت كند بعد از پرداخت بدهى او ، نمى‏تواند به بدهكار اولى مراجعه كند و از او بگيرد.
 
مسأله 2432- اگر كسى با اجازه بدهكار ضامن شود كه بدهى او را بدهد، مى‏تواند مقدارى را كه ضامن شده از او مطالبه نمايد، ولى اگر به جاى جنسى كه بدهكار بوده جنس ديگرى به طلب‏كار او بدهد، نمى‏تواند چيزى را كه داده از او مطالبه نمايد، مثلاً اگر ده من گندم بدهكار باشد وضامن ده من برنج بدهد، نمى‏تواند برنج را از او مطالبه نمايد، اما اگر خودش راضى شود كه برنج بدهد اشكال ندارد.