+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
احكام حواله دادن
مسأله 2400- اگر انسان طلب‏كار خود را حواله بدهد كه طلب خود را از ديگرى بگيرد و طلب‏كار قبول نمايد، بعد از آن كه حواله درست شد، كسى كه به او حواله شده بدهكار مى‏شود، و ديگر طلب‏كار نمى‏تواند طلبى را كه دارد از بدهكار اولى مطالبه نمايد.
 
مسأله 2401- بدهكار و طلب‏كار و كسى كه سر او حواله شده، بايد مكلف و عاقل باشند وكسى آن‏ها را مجبور نكرده باشد، و نيز بايد سفيه نباشند، يعنى مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف نكنند ولى اگر بعد از بالغ شدن سفيه شده باشند تا حاكم شرع آنان را از تصرف در اموالشان جلوگيرى نكرده معامله ايشان اشكال ندارد، و نيز اگر حاكم شرع كسى را به واسطه ورشكستگى از تصرف در اموالش جلوگيرى كرده باشد نمى‏شود او را حواله بدهند كه طلبش را از ديگرى بگيرد، وخودش هم نمى‏تواند به كسى حواله بدهد، ولى اگر سر كسى حواله بدهد كه‏به او بدهكار نيست اشكال ندارد.
 
مسأله 2402- اگر سر كسى حواله بدهند كه بدهكار است احتياط واجب آن است كه قبول كند ولى حواله‏دادن سر كسى كه بدهكار نيست، در صورتى صحيح است كه او قبول كند و نيز اگر انسان بخواهد به كسى كه جنسى بدهكار است، جنس ديگر حواله دهد مثلاً به كسى كه جو بدهكار است گندم حواله دهد، تا او قبول نكند حواله صحيح نيست.
 
مسأله 2403- موقعى كه انسان حواله مى‏دهد بايد بدهكار باشد پس اگر بخواهد از كسى قرض كند، تا وقتى از او قرض نكرده نمى‏تواند او را به كسى حواله دهد كه آنچه را بعداً قرض مى‏دهد از آن كس بگيرد.
 
مسأله 2404- حواله دهنده و طلب‏كار بايد مقدار حواله و جنس آن را بدانند، پس اگر مثلاً ده من گندم و ده تومان پول به يك نفر بدهكار باشد و به او بگويد يكى از دو طلب خود را از فلانى بگير، وآن را معين نكند، حواله درست نيست.
 
مسأله 2405- اگر بدهى واقعاً معين باشد ولى بدهكار و طلب‏كار در موقع حواله دادن، مقدار آن يا جنس آن را ندانند حواله صحيح است مثلاً اگر طلب كسى را در دفتر نوشته باشد و پيش از ديدن دفتر حواله بدهد وبعد دفتر را ببيند و به طلب‏كار مقدار طلبش را بگويد، حواله صحيح مى‏باشد.
 
مسأله 2406- طلب‏كار مى‏تواند حواله را قبول نكند، اگر چه كسى كه به او حواله شده فقير نباشد و در پرداختن حواله هم كوتاهى ننمايد.
 
مسأله 2407- اگر سر كسى حواله بدهد كه بدهكار نيست، چنانچه او حواله را قبول كند، پيش از پرداختن حواله نمى‏تواند مقدار حواله را از حواله دهنده بگيرد، و اگر طلب‏كار طلب خود را به مقدار كمترى صلح كند، كسى كه حواله را قبول كرده، همان مقدار را مى‏تواند از حواله دهنده مطالبه نمايد.
 
مسأله 2408- بعد از آن كه حواله درست شد، حواله دهنده و كسى كه به او حواله شده، نمى‏توانند حواله را به هم بزنند، و هر گاه كسى كه به او حواله شده در موقع حواله فقير نباشد يعنى غير از چيزهايى كه در دين مستثنى است مالى داشته باشد كه بتواند حواله را بپردازد اگر چه بعداً فقير شود، طلب‏كار هم نمى‏تواند حواله را به هم بزند، و همچنين است اگر موقع حواله فقير باشد و طلب‏كار بداند فقير است، ولى اگر نداند فقير است و بعد بفهمد ، اگر چه در آن وقت مالدار شده باشد، طلب‏كار مى‏تواند حواله را به هم بزند وطلب خود را از حواله دهنده بگيرد.
 
مسأله 2409- اگر بدهكار وطلب‏كار و كسى كه به او حواله شده، يا يكى از آنان براى خود حق بهم زدن حواله را قرار دهند، مطابق قرارى كه گذاشته‏اند، مى‏توانند حواله را به هم بزنند.
 
مسأله 2410- اگر حواله دهنده خودش طلب طلب‏كار را بدهد، چنانچه به خواهش كسى كه به او حواله شده داده است، ذمه او برى مى‏شود و مى‏تواند چيزى را كه داده از او بگيرد. و اگر بدون خواهش او داده و قصدش اين بوده كه عوض آن را نگيرد، نمى‏تواند چيزى را كه داده از او مطالبه نمايد.