+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
احكام صلح
مسأله 2271- صلح آن است كه انسان با ديگرى سازش كند كه مقدارى از مال يا منفعت مال خود را ملك او كند، يا از طلب، يا حق خود بگذرد كه او هم در عوض، مقدارى از مال، يا منفعت مال خود را به او واگذار نمايد، يا از طلب، يا حقى كه دارد بگذرد.
 
مسأله 2272- دو نفرى كه چيزى را به يكديگر صلح مى‏كنند بايد بالغ و عاقل باشند، و كسى آن‏ها را مجبور نكرده باشد و قصد صلح داشته باشند، و حاكم شرع هم آنان را از تصرف در اموالشان جلوگيرى نكرده باشد و در حال بلوغ سفيه نباشند.
 
مسأله 2273- لازم نيست صيغه صلح به عربى خوانده شود، بلكه با هر لفظى كه بفهماند با هم صلح و سازش كرده‏اند صحيح است.
 
مسأله 2274- اگر كسى گوسفندهاى خود را به چوپان بدهد كه مثلاً يك سال نگه‏دارى كند و از شير آن استفاده نمايد و مقدارى روغن بدهد، چنانچه شير گوسفند را در مقابل زحمت‏هاى چوپان و آن روغن صلح كند و قرار نگذراد كه روغن حاصل از خود آن شير باشد، صحيح است ولى اگر گوسفند را يك ساله به چوپان اجاره دهد كه از شير آن استفاده كند و در عوض، مقدارى روغن بدهد اشكال دارد.
 
مسأله 2275- اگر كسى بخواهد طلب يا حق خود را به ديگرى صلح كند در صورتى صحيح است كه او قبول نمايد. ولى اگر بخواهد از طلب يا حق خود بگذرد قبول كردن او لازم نيست.
 
مسأله 2276- اگر انسان مقدار بدهى خود را بداند و طلب‏كار او نداند، چنانچه طلب‏كار طلب خود را به كمتر از مقدارى كه هست صلح كند مثلاً پنجاه تومان طلب‏كار باشد و طلب خود را به ده تومان صلح نمايد، زيادى براى بدهكار حلال نيست مگر آن كه مقدار بدهى خود را به او بگويد واو را راضى كند يا طورى باشد كه اگر مقدار طلب خود را مى‏دانست، باز هم به آن مقدار صلح مى‏كرد.
 
مسأله 2277- اگر بخواهند دو چيزى را كه از يك جنس و وزن آن‏ها معلوم است به يكديگر صلح كنند، در صورتى صحيح است كه وزن يكى بيشتر از ديگرى نباشد، ولى اگر وزن آن‏ها معلوم نباشد، اگر چه احتمال دهند كه وزن يكى بيشتر از ديگرى است صلح صحيح است.
 
مسأله 2278- اگر دو نفر از يك نفر طلب‏كار باشند، يا دو نفر از دو نفر ديگر طلب‏كار باشند و بخواهند طلب‏هاى خود را به يكديگر صلح كنند، چنانچه طلب آنان از يك جنس و وزن آن‏ها يكى باشد مثلاً هر دو ده من گندم طلب‏كار باشند، مصالحه آنان صحيح است، و همچنين است اگر جنس طلب آنان يكى نباشد مثلاً يكى ده من برنج و ديگرى دوازده من گندم طلب‏كار باشد. ولى اگر طلب آنان از يك جنس وچيزى باشد كه معمولاً با وزن يا پيمانه آن را معامله مى‏كنند، در صورتى كه وزن يا پيمانه آن‏ها مساوى نباشد، مصالحه آنان اشكال دارد.
 
مسأله 2279- اگر از كسى طلب دارد كه بايد بعد از مدتى بگيرد چنانچه طلب خود را به مقدار كمترى صلح كند و مقصودش اين باشد كه از مقدارى از طلب خود گذشت كند و بقيه را نقد بگيرد اشكال ندارد.
 
مسأله 2280- اگر دو نفر چيزى را با هم صلح كنند، با رضايت يكديگر مى‏توانند صلح را به‏هم بزنند و نيز اگر در ضمن معامله براى هر دو يا يكى از آنان، حق به‏هم زدن معامله را قرار داده باشند، كسى كه آن حق را دارد مى تواند صلح را به‏هم بزند.
 
مسأله 2281- تا وقتى خريدار و فروشنده از مجلس معامله متفرق نشده‏اند مى‏توانند معامله را بهم بزنند و نيز اگر مشترى حيوانى را بخرد تا سه روز حق به‏هم زدن معامله را دارد و همچنين اگر پول جنسى را كه نقد خريده تا سه روز ندهد و جنس را تحويل نگيرد، فروشنده مى‏تواند معامله را به‏هم بزند، ولى كسى كه مالى را صلح مى‏كند در اين سه صورت حق به‏هم زدن صلح را ندارد و در هشت صورت ديگر كه در احكام خريد و فروش گفته شد مى‏تواند صلح را به‏هم بزند.
 
مسأله 2282- اگر چيزى را كه به صلح گرفته معيوب باشد مى‏تواند صلح را به‏هم بزند، ولى نمى‏تواند تفاوت قيمت صحيح و معيوب را بگيرد.
 
مسأله 2283- هر گاه مال خود را به كسى صلح نمايد و با او شرط كند كه اگر بعد از مرگ وارثى نداشتم بايد چيزى را كه به تو صلح كردم وقف كنى و او هم اين شرط را قبول كند، بايد به شرط عمل نمايد.