+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
شرايط فروشنده و خريدار
مسأله 2161- براى فروشنده و خريدار شش چيز شرط است: اول آن كه بالغ باشند. دوم آن كه عاقل باشند. سوم آن كه حاكم شرع آنان را از تصرف در اموالشان جلوگيرى نكرده باشد يا در حال بلوغ سفيه نباشند. چهارم آن كه قصد خريد و فروش داشته باشند پس اگر مثلاً به شوخى بگويد مال خود را فروختم، معامله باطل است. پنجم آن كه كسى آن‏ها را مجبور نكرده باشد. ششم آن كه جنس وعوضى را كه مى‏دهند مالك باشند يا مثل پدر و جد صغير، اختيار مال در دست آنان باشد، و احكام اين‏ها در مسائل آينده گفته خواهد شد.
 
مسأله 2162- معامله با بچه نا بالغ باطل است، اگر چه پدر يا جد آن بچه به او اجازه داده باشند كه معامله كند، ولى اگر بچه مميز باشد و چيز كم قيمتى را كه معامله آن براى بچه‏ها متعارف است معامله كند اشكال ندارد، و نيز اگر طفل وكيل در اجراى صيغه معامله يا وسيله باشد كه پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خريدار برساند، يا جنس را به خريدار بدهد و پول را بفروشنده برساند،- چون واقعاً دو نفر بالغ با يكديگر معامله كرده‏اند- معامله صحيح است، ولى بايد فروشنده و خريدار يقين داشته باشند كه طفل جنس و پول را به صاحب آن مى‏رساند.
 
مسأله 2163- اگر از بچه نا بالغ چيزى بخرد، يا چيزى به او بفروشد بايد جنس يا پولى را كه از او گرفته به صاحب آن بدهد، يا از صاحبش رضايت بخواهد. و اگر صاحب آن را نمى‏شناسد و براى شناختن او هم وسيله‏اى ندارد، بايد چيزى را كه از بچه گرفته از طرف صاحب آن صدقه بدهد ولى اگر چيزى را كه گرفته مال خود صغير باشد بايد به وَليّش برساند، و اگر او را پيدا نكرده به حاكم شرع بدهد.
 
مسأله 2164- اگر كسى با بچه نا بالغ معامله كند و جنس يا پولى كه به بچه داده از بين برود نمى‏تواند از بچه يا وَلّىِ او مطالبه كند.
 
مسأله 2165- اگر خريدار يا فروشنده را به معامله مجبور كنند چنانچه بعد از معامله راضى شود و بگويد راضى هستم، معامله صحيح است ولى احتياط مستحب آن است كه دوباره صيغه معامله را بخوانند.
 
مسأله 2166- اگر انسان مال كسى را بدون اجازه او بفروشد چنانچه صاحب مال به فروش آن راضى نشود و اجازه نكند معامله باطل است و هم چنين اگر معامله را رد كرد بنا بر احتياط واجب دوباره نمى‏تواند معامله را اجازه كند.
 
مسأله 2167- پدر و جد پدرى طفل در صورتى مى‏توانند مال طفل را بفروشند كه براى او مفسده نداشته باشد بلكه بهتر آن است كه تا مصلحت نباشد نفروشند اما وصى پدر و وصى جد پدرى و حاكم شرع فقط در صورتى مى‏توانند مال طفل را بفروشند كه مصلحت طفل در آن باشد.
 
مسأله 2168- اگر كسى مالى را غصب كند و بفروشد و بعد از فروش صاحب مال معامله را براى خودش اجازه دهد، معامله صحيح است و احتياط واجب آن است كه مشترى وصاحب مال در منفعتى كه براى جنس و عوض آن بوده با يكديگر مصالحه كنند.
 
مسأله 2169- اگر كسى مالى را غصب كند وبفروشد به قصد اين كه پول آن، مال خودش باشد، چنانچه صاحب مال معامله را اجازه نكند معامله باطل است، واگر براى كسى هم كه مال را غصب كرده اجازه نمايد صحيح بودن معامله اشكال دارد.