+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
احكام حج
مسأله 2113- حج: زيارت كردن خانه خدا و انجام اعمالى است كه دستور داده‏اند در آن‏جا به جا آورده شود ودر تمام عمر بر كسى كه اين شرايط را دارا باشد، يك مرتبه واجب مى‏شود: اول آن كه بالغ باشد. دوم آن كه عاقل و آزاد باشد. سوم به واسطه رفتن به حج مجبور نشود كه كار حرامى را كه اهميتش در شرع از حج بيشتر است انجام دهد، يا عمل واجبى را كه از حج مهمتر است ترك نمايد. چهارم آن كه مستطيع باشد، ومستطيع بودن به چند چيز است: اول آن كه توشه راه و چيزهايى را كه بر حسب حالش در سفر به آن محتاج است و در كتاب‏هاى مفصل گفته شده دارا باشد، و نيز مركب سوارى يا مالى كه بتواند آن‏ها را تهيه كند داشته باشد. دوم سلامت مزاج و توانايى آن‏را داشته باشد كه بتواند مكه رود و حج را به جا آورد. سوم در راه مانعى از رفتن نباشد و اگر راه بسته باشد، يا انسان بترسد كه در راه جان يا عرض او از بين برود، يا مال او را ببرند، حج بر او واجب نيست ولى اگر از راه ديگرى بتواند برود، اگر چه دورتر باشد در صورتى كه مشقت زياد نداشته باشد و خيلى غير متعارف نباشد، بايد از آن راه برود. چهارم به قدر به جا آوردن اعمال حج وقت داشته باشد. پنجم مخارج كسانى را كه خرجى آنان بر او واجب است مثل زن و بچه و مخارج كسانى را كه مردم خرجى دادن به آن‏ها را لازم مى‏دانند داشته باشد. ششم بعد از برگشتن كسب، يا زراعت، يا عايدى ملك، يا راه ديگرى براى معاش خود داشته باشد كه مجبور نشود به زحمت زندگى كند.
 
مسأله 1214- كسى كه بدون خانه ملكى رفع احتياجش نمى‏شود، وقتى حج بر او واجب است كه پول خانه را هم داشته باشد.
 
مسأله 2115- زنى كه مى‏تواند مكه برود، اگر بعد از برگشتن از خودش مال نداشته باشد و شوهرش هم مثلاً فقير باشد و خرجى او را ندهد و ناچار شود كه به سختى زندگى كند، حج بر او واجب نيست.
 
مسأله 2116- اگر كسى توشه راه و مركب سوارى نداشته باشد و ديگرى به او بگويد حج برو من خرج تو و عيالات تو را در موقعى كه در سفر حج هستى مى‏دهم در صورتى كه اطمينان داشته باشد كه خرج او را مى‏دهد حج بر او واجب مى‏شود.
 
مسأله 2117- اگر خرجى رفتن و برگشتن و خرجى عيالات كسى را در مدتى كه مكه مى‏رود و بر مى‏گردد به او ببخشند و با او شرط كنند كه حج كند، اگر چه قرض داشته باشد و در موقع برگشتن هم مالى كه بتواند با آن زندگى كند نداشته باشد بايد قبول نمايد و حج بر او واجب مى‏شود.
 
مسأله 2118- اگر مخارج رفتن و برگشتن و مخارج عيالات كسى را در مدتى كه مكه مى‏رود و بر مى‏گردد به او بدهند و بگويند حج برو ولى ملك او نكنند، در صورتى كه اطمينان داشته باشد كه از او پس نمى‏گيرند، حج بر او واجب مى‏شود.
 
مسأله 2119- اگر مقدارى مال كه براى حج كافى است به كسى بدهند و با او شرط كنند كه در راه مكه خدمت كسى كه مال را داده بنمايد، حج بر او واجب نمى‏شود.
 
مسأله 2120- اگر مقدارى مال به كسى بدهند و حج بر او واجب شود، چنانچه حج نمايد، هر چند بعداً مالى از خود پيدا كند، ديگر حج بر او واجب نيست.
 
مسأله 2121- اگر براى تجارت مثلاً تا جده برود و مالى به‏دست آورد كه اگر بخواهد از آن‏جا به مكه رود مستطيع باشد، بايد حج كند ودر صورتى كه حج نمايد، اگر چه بعداً مالى پيدا كند كه بتواند از وطن خود به مكه رود، ديگر حج بر او واجب نيست.
 
مسأله 2122- اگر انسان اجير شود كه از طرف كسى ديگر حج كند، چنانچه خودش نتواند برود و بخواهد ديگرى را از طرف خودش بفرستد، بايد از كسى كه او را اجير كرده اجازه بگيرد.
 
مسأله 2123- اگر كسى مستطيع شود و مكه نرود و سپس فقير شود، بايد اگر چه به زحمت باشد بعداً حج كند، و اگر به هيچ وجهى نتواند حج برود، چنانچه كسى او را اجير كند، بايد به مكه برود و حج كسى را كه براى او اجير شده به جا آورد وتا سال بعد در مكه بماند و براى خود حج نمايد، ولى اگر ممكن باشد كه اجير شود و اجرت را نقد بگيرد و كسى كه او را اجير كرده راضى شود كه حج او در سال بعد به جا آورده شود، و اجرتى كه براى نيابت گرفته است كفايت براى دو بار به حج رفتن مى‏كند، بايد سال اول براى خود و سال بعد براى كسى كه اجير شده حج نمايد.
 
مسأله 2124- اگر در سال اولى كه مستطيع شده به مكه رود و در وقت معينى كه دستور داده‏اند به عرفات و مشعر الحرام نرسد چنانچه در سال‏هاى بعد مستطيع نباشد حج بر او واجب نيست. ولى اگر از سال‏ها پيش مستطيع بوده و نرفته اگر چه به زحمت باشد بايد حج كند.
 
مسأله 2125- اگر در سال اولى كه مستطيع شده حج نكند وبعد به واسطه پيرى يا مرض و ناتوانى نتواند حج نمايد و نا اميد باشد از اين كه بعداً خودش حج كند، بايد ديگرى را از طرف خود بفرستد، بلكه اگر در سال اولى كه به قدر رفتن حج مال پيدا كرده، به‏واسطه پيرى يا مرض يا ناتوانى نتواند حج كند، احتياط مستحب آن است كسى را از طرف خود بفرستد كه حج نمايد.
 
مسأله 2126- كسى كه از طرف ديگرى براى حج اجير شده، بايد طواف نساء را از طرف او به جا آورد و اگر به جا نياورد، زن بر آن اجير حرام مى‏شود.
 
مسأله 2127- اگر طواف نساء را درست به جا نياورد يا فراموش كند، چنانچه بعد از چند روز يادش بيايد و از بين راه برگردد و به جا آورد صحيح است.