+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
استفتائات
 
مسائل مالی و بانکی
#  من واسطه كارهاي چاپي سفارش دهندگان مي‏باشم و از اين راه درآمدي روزانه دارم. آيا اين درآمد حلال است؟
  • اگر هر دو طرف رضايت داشته باشند درآمد حلال است.
 
#   معلم نهضت سواد آموزي بودم و گاهی ديرتر از موعد مقرّر سر كلاس درس حاضر مي‏شدم و به همين جهت وقت شاگردها تلف مي‏شد. حالا با توجه به اينكه دسترسي به آنان ندارم، براي جبران آن چه كار بايد بكنم؟ همچنین بدون اطلاع و هماهنگي با مسؤولين مربوطه بعضي از روزها غيبت مي‏كردم، ولي حقوق كامل دريافت مي‏كردم.حالا چه مي‏توانم بكنم كه مظلمه‏اي بر گردنم نباشد؟
  • با مسؤول نهضت سوادآموزي حلّ و فصل نمايد.
 
#   مترو كارتي را جهت يك مسير به مبلغ هفتاد و پنج تومان صادر مي‏كند، ولي با همان كارت در يك روز مي‏توان دو مسير را طي كرد؛ آيا چنین کاری از نظر شرع جايز است؟
  • جايز نيست.
 
#   يكي از كارمندان بانك در بخش حراست بانك مشغول به كار است. به دليل نبودن رديف شغلي وي در آن بخش براي او رديف پستي از بخش فني واگذار گرديده است و چون به رديف پستي مزبور سختي كار تعلّق مي‏گيرد، هر ماه مبلغي را با همين عنوان به وي پرداخت مي‏ نمايند. آيا استفاده از آن رديف در بخش مذكور و گرفتن مبلغ اضافه‏اي به عنوان سختي كار جايز است؟
  • اگر اين كار با نظر مسؤول بانك و مطابق مقرّرات آن باشد جايز و استفاده از آن مانعي ندارد.
 
#   شوهر من كارمند است. همراه با حقوق از طريق كارهاي حرام پولي را در آورده و صرف هزينه خوراك و پوشاك منزل مي‏نمايد. تكليف من چيست؟
  • چون درآمد حلالي نيز دارد بر زن تفحص لازم نيست.
 
#   آیا به نيابت از افراد زنده از مال شخصي خود مي‏توانم صدقه بدهم؟
  • مانعي ندارد.
 
#   شخصي مسؤوليت بخش مالي اداره‏اي را دارد. مسؤولين اداره مذكور حقوق اين شخص را برابر آنچه كه قانون كار تعيين كرده پرداخت نمي‏كند. آيا اين شخص مي‏تواند مابه‏التفاوت حقوق را شخصاً از آنچه كه در اختيار دارد برداشت كند؟
  • جايز نيست.
 
#   اگر صندوق قرض‏الحسنه‌اي را تشكيل دهند مشروط بر اينكه اگر هر يك از اعضا به پولي كه در آن صندوق مي‏گذارد نياز به آن پيدا كرد، حق داشته باشد آن را برداشت نموده و پس از رفع نياز فوراً پول را به صندوق برگرداند، چه حكمي دارد؟
  • اگر جزء آیين نامه باشد مانعي ندارد.
 
#   بعضي از مؤسسات صندوق قرض‏الحسنه راه مي‏اندازند و عضوگيري مي‏نمايند. آيا مي‏‏توان از اعضا حقّ عضويت دريافت كرد؟
  • اگر مشروط به قرض نباشد مانعي ندارد.
 
#   با توجه به اينكه درآمد بانك‏ها از سود پول‏هايي است كه به عنوان وام به مردم مي‏دهند، حقوقي كه كارمندان بانك مي‏گيرند چه حكمي دارد؟
  • اگر سودهاي بانكي به نحو مشروع باشد اشكالي ندارد.
 
#   فرزند ارشد خانواده از طريق ارگاني براي پدر خود مستمري به مبلغ صد هزار تومان در هر ماه درست مي‏كند. با توجه به اينكه پدر در خانه همان فرزند زندگي مي‏كرده است، به فرزند خود وكالت مي‏دهد هرگونه تصرّف كه مي‏خواهد در آن مستمري بنمايد، ولي ساير فرزندان از وي مي‏خواهند حساب مخارج پدر را به آنان ارايه دهد. تكليف چيست؟
  • ارایه حساب مخارج پدر به آنان مانعی ندارد.
 
#  ارگاني به شخصي مستمري مي دهد. آن شخص مي‏ميرد در حالی که در زمان حيات هيچ فردي تحت تكفّل نداشته است. بعد از فوت وي با اينكه به ارگان مزبور فوت وی اعلام شده است، ولي همچنان مستمري را به حساب مي‏ريزند. آيا مي‏شود آن پول را بين ورثه تقسيم كرد؟
  • اگر ‌ارگان مزبور طبق مقرّرات دولت بعد از فوت مستمری بگیر مستمری را می‌پردازد، تقسیم آن بین ورثه جایز است.
 
#   طلبه‏اي هستم كه دانشگاه مي‏روم و شهريه دريافت مي‏كنم. تكليف چيست؟
  • ‌اگر طلبه رسمی حوزه است دریافت شهریه مانعی ندارد.
 
#   آیا شهریه‏ای که از طرف حضرتعالی به طلّاب حوزه‏های علمیه پرداخت می‏شود، به آنها تملیک می‏شود یا خیر؟
  • بله.
 
#   وقتی طلّاب لیست شهریه مراجع را امضا می­زنند، آیا مالک شهریه می­شوند؟
  • بعد از قبض پول، مالک آن می­شوند.
 
#   يكي از بستگان كارمند ارگان دولتي است. آن ارگان در بعضي از شهرستان‏ها براي كارمندان خود تسهيلات رفاهي فراهم نموده است و در اختيار آنان قرار مي‏دهد. آیا به دعوت آن كارمند مي‏توان از آن مكان‏ها استفاده كرد يا خير؟
  • در صورتي كه خلاف مقرّرات نباشد اشكال ندارد.
 
#   آيا مي‏توانم از مظالم عباد به ايتام سادات كمك نمايم؟
  • احتياط واجب در ترك آن است ولي صدقات مستحبي را مي‏توان به سادات داد.
 
#   ‌شخصي در زمان مسؤوليت اداري از استخدام كساني كه اخراج شده ولي مشمول عفو رهبري شده‏اند جلوگيري كرده است. آيا مظلمه‏اي بر او هست؟
  • ‌مظلمه‏ای بر او نیست.
 
#   ‌حضرتعالی استفاده متعارف از بيت‏المال با اجازه مسؤول دستگاه را جايز مي‏دانيد. حال اگر آن مسؤول آدمی لااُبالي باشد تكليف چيست؟
  • ‌اگر اجازه او برابر مقرّرات باشد اشكال ندارد.
 
#   اینجانب در یک اداره دولتی کار می‏کردم و از آنجا یک لب‏تاب (رایانه دستی) گرفتم؛ اکنون در یک اداره دیگر که آن هم دولتی است فعالیت می­کنم. این دو اداره به هم ارتباطی ندارند. با توجه به اینکه تسویه با اداره قبلی تا کنون انجام نشده است، آیا می‏توانم از لب‏تاب مذکور در اداره جدید برای کارهای دولتی استفاده نمایم یا خیر؟
  • جایز نیست.
 
#   یکی از اقوام نزدیک به علّت بدهکاری اقدام به دریافت پول از افراد نزول‏گیر کرد و بعدها نیز بدهی­های دیگری به بار آورد و بعضاً از برگرداندن پول­ها به افراد طلبکار خودداری نمود. با توجه به اینکه از اقوام نزدیک بوده و به خانه آنها رفت و آمد داریم، آیا خوردن در خانه آنها مشکل شرعی دارد؟ نماز خواندن در آن محل چه طور؟ در صورتی که پاسخ مثبت است چه طور می‏توانم گذشته را جبران کنم؟
  • در صورت یقین داشتن به ربوی بودن اموال شخص، چنین تصرفاتی جایز نیست.
 
#   ‌وجوهی در مدرسه‏ای برای افطاری و امور قرآنی جمع‏آوری شده بود که خرج نشده و اولیای دانش آموزان برای بازپس‏گیری باقی‏مانده وجه مذکور مراجعه ننمودند. آیا می‏توان این وجه را در مدرسه‏ای دیگر صرف همین امور نمود؟
  • ‌خیر؛ باید خرج همان مدرسه شود.
 
#   ‌شخصی براي فرار از دادن نصف دارایي به زن خود كه مي‏خواهد او را مطلقه كند، آیا مي‏تواند مال خود را به صورت صوري به كسي ببخشد؟
  • ‌بخشش صوري معني ندارد.
 
#   ‌سايت‏ها به توسط واسطه پول مي‏دهند كه شخصي در روز چندين بار به سايت آنها وارد شود تا بگويند سايت آنها مشتري زياد دارد. آيا گرفتن چنين پولي در ازای چنين كاري جایز است؟
  • ‌مانعي ندارد.
 
#   حکم پولی که دست کارمندی می‏باشد و حسابی بر روی این پول نمی‏باشد و از حساب شرکت خارج شده، در صورتی که رئیس این فرد لااُبالی باشد و یقین داشته باشد که او پول را حیف و میل می‏کند چیست؟آیا می‏تواند با توجه به اینکه شرکت دولتی است پول را به خزانه دولت واریز نماید؟
  • ‌در صورتی که منع قانونی ندارد، باید به حساب همان سازمان یا نهاد واریز شود.
 
#   با توجه به موقعيت شغلي موارد و اقلامي كه در ادارات دولتي و به دستور مسؤول ذي‏ربط جهت رفاه حال كارمندان در اختيارشان قرار مي گيرد از قبيل انواع خوراكي‏ها و پاداش‏ها كه غير از حقوق ماهيانه است، چه حكمي دارد؟
  • اگر قانونی باشد اشکال ندارد.
 
در روستای ما مسجد تقریباً بزرگی است که تمام مراسمات در آن برگزار می‏شود و اکنون که جمعیت زیاد شده، در سه یا چهار روز آخر دهه محرم با کمبود فضا مواجه می‏شویم. برای رفع این مشکل تصمیم گرفتند حسینیه‏ای با فضایی تقریباً دو برابر فضای مسجد کنونی بسازند که تقریبا صد میلیون هزینه دارد. تا کنون فقط فنداسیون و ستون‏های فلزی و سقف آن تکمیل شده است و مقداری دیگر از هزینه هم جمع شده و مقداری هم وعده کمک داده‏اند. در این بین عده‏ای فقط به قصد حسینیه کمک کرده‏اند. به نظر می‏رسد صد میلیون هزینه فقط برای چهار روز از سال اسراف باشد. آیا راهی برای اینکه بتوانیم در بقیه طول سال از این بنا استفاده‏های دیگری مثل ورزش بکنیم وجود دارد؟ مثلاً اگر تمامی کمک‏کنندگان را راضی کنیم، می‏توانیم استفاده دیگری غیر از عزاداری از این بنا کنیم؟
  • جایز نیست.
 
#   آیا تعّدی و تجاوز به حقوقِ فکری، ضمان‏آور است؟ به طور مثال اگر شخصی کتابی را بدون اذن مؤلف تکثیر نمود، آیا ضامن است؟
  • اگر مؤلف حق طبع را برای خود یا دیگری محفوظ کرده باشد، احتیاطاً نمی­تواند و ضمان‏آور است.
 
#   من در دانشكده مخابرات مشغول به كار هستم. كارت خريدي قرار است به ما بدهند به اين نحو كه در ابتدا به ميزان یک‏میلیون و پانصد هزار تومان شارژ مي‏شود و ماهانه با اقساط تا هفتاد هزار تومان با كارمزد 4% از حقوق ماهيانه‏مان كسر مي‏شود. يعني اگر همان ابتدا كل مبلغ شارژ شده را خريد كنيم، ماهي هفتاد هزار تومان و اگر كمتر خرج كنيم به همان نسبت در ماه كمتر از حقوق كسر مي‏شود و پس از پرداخت دَه قسط، دوباره تا یک‏میلیون و پانصد هزار تومان شارژ مي‏شود. سؤال من اين است که آيا از لحاظ شرعي دريافت اين كارت مانعي ندارد؟
  • اشکال ندارد.
 
#   بنده پدری دارم که به دین اسلام پای‏بند نیست و غالباً به احکام آن عمل نمی‏کند. از جمله یکی از احکامی که عمل نمی‏کند پرداختن خمس مالش می‏باشد؛ و یا ایشان به دروغ یک قولنامه جعلی درست می‏کند و به اداره مالیات می‏دهد تا مالیات کمتر بدهد. مثلاً اگر در قولنامه اصلی برجی صد هزار تومان می‏گیرد، در قولنامه جعلی مبلغ آن را بیست هزار تومان می‏نویسد و یا با وجود شغل آزادی که دارد با فاکتورسازی‏هایی که می‏کند پول بیشتری از شرکت گرفته و مقداری از آن را به راننده می‏دهد تا راننده از او خوشش بیاید و کار را پیش ایشان بیاورد و جای دیگر نبرد. حال سؤال بنده این است که خوردن پول ایشان چه حکمی دارد و یا نماز خواندن در خانه ایشان چه حکمی دارد؟ البته بنده مجرد می‏باشم و می‏توانم جای دیگری زندگی کنم و با مقدار پول خودم که حلال می‏باشد خرج خود را تامین کنم. این را هم بگویم که به اندازه کافی ایشان را امر به معروف و نهی از منکر کرده‏ام ولی ایشان قبول نمی‏کند.
  • اگر تمکن مالی دارید که خود را از مسیر شرعی اداره کنید به‏طوری که از عیالات پدر حساب نشوید، همان کار را بکنید.
 
#   استفاده کارمندان از اموال دولتی برای کارهای شخصی خودشان چه حکمی دارد؟
  • بستگی به قرارداد آن سازمان یا ارگان دولتی دارد.
 
#   کسی که مستأصل شده باشد و هیچ راه چاره‏ای ندارد آیا می‏تواند رشوه بدهد؟ آیا این درست است که اگر راشي (رشوه دهنده) واقعاً ذي‏حق باشد و احقاق حق، موقوف به پرداخت وجهي باشد به گونه‏اي كه اگر نپردازد، استيفاي حقش ممكن نبوده و در نتيجه ضرر بزرگي متوجه او خواهد شد، در اين صورت به‏دليل قاعده نفي ضرر، چنين بخششي از باذل، جائز و از گيرنده حرام است.
  • رشوه مربوط به قضاوت است و قاعده نفی ضرر مربوط به این مسائل گفته شده نیست.
  
#   اخذ وام بانكي چه حکمی دارد؟
  • ‌مانعي ندارد.
 
#   اين جانب جانباز 40% هستم. قرار است دوازده ميليون وام مسكن به بنده پرداخت شود. از آنجايي كه مسكن دارم، مي‌خواهم وام مزبور را به يكي از طرق ذيل در صورت اجازه حضرتعالي دريافت نمايم:
1- منزل مسكوني فعلي به نام ديگري شود و مجدداً با وام دريافتي به نام خود دريافت نمايم. (معامله صوري)
2- امتياز دريافت وام مذكور را به ديگري با مبلغ مثلاً چهار ميليون به فروش رسانم.
3- منزلي را با وام دوازده ميليون به صورت اقساط بخرم و نقداً مثلاً چهار ميليون بفروشم.
  • اگر طبق مقررات و ضوابط حكومت اسلامي عمل نماييد مانعي ندارد.
 
#   آیا امتياز وام مسكن خود را مي‏توانم به ديگري در ازای دريافت وجهي واگذار نمايم؟
  • اشكال ندارد.
 
#    پولي را در بانك گذاشته‏ام و بانك هر ماه مبلغي را بابت آن سپرده به من مي‏دهد. آيا استفاده از آن جايز است؟
  • اگر به نيت دريافت سود نگذاشته باشد مانعي ندارد.
 
#   يكي از هيئت‏هاي مذهبي صندوق قرض‏الحسنه‏اي با سرمايه اعضا تأسيس نموده كه به خود آنها بنا به نياز مبلغي را وام بدهد. حال آيا شرعاً مي‏توان براي هزينه‏هاي هيئت درصدي از وام‏هاي اعطايي را به عنوان كارمزد كسر كند يا خير؟
  • اگر با اذن سپرده‏گذار باشد مانعي ندارد.
 
#   مي خواهم از بانك وام بگيرم. اگر مستقيماً اقدام نمايم زمان طولاني‏تري را بايد در صف و نوبت بمانم؛ لكن شخصي هست كه مي گويد من وام را در كوتاه مدت براي شما مي گيرم و 6% آنرا خود بر مي‏دارم. آيا اين كار از نظر شرع جايز است؟
  • اگر مغاير با قوانين دولت باشد حرام است.
 
#   استفاده از كارت اعتباري بانك جايز است يا خير؟
  • اگر طبق مقرّرات و ضوابط دولت استفاده کند، مانعي ندارد.
 
#   بانك‏ها و بعضي از مؤسسه‏هاي قرض‏الحسنه وامي به مبلغ سه ميليون تومان مي‏دهند و پس از شش ماه مبلغي را بابت سود آن وام دريافت مي‏كنند. اين وام شرعاً چه حكمي دارد؟
  • اگر دريافت سود به عنوان كارمزد باشد اشكال ندارد.
 
#   آیا جایز است که پولي را به عنوان شركت در قرعه‏كشي و به قصد بردن جايزه به بانك بسپارند؟
  • جايز است.
 
#   ‌فروش وام بانكي چه حکمی دارد؟
  • ‌به صورت واگذاري حق خود به ديگري در ازای وجه اگر مقاير با قوانين دولت نباشد مانعي ندارد.
 
#   اگر وام دريافتي از بانک براي خريد خودرو در جهت مصارف ديگري خرج شده باشد، چه حکمي دارد؟ در صورت داشتن اشکال براي برطرف کردن آن چه بايدکرد؟
  • در این مورد احتیاطاً باید از فرد قرض دهنده اجازه گرفته شود.
 
#   آیا وامی که بانک‏ها برای ازدواج تحت عنوان وام قرض‏الحسنه ازدواج با نرخ کارمزد تسهيلات قرض‏الحسنه 4 درصد می­دهند، اشکال دارد؟ آیا این سود مصداق ربا است؟
  • کارمزد اشکال ندارد.
 
#  اينجانب مبلغ ده ميليون تومان وام براي دامداري گرفتم. ولي آنرا در جهت ديگر مصرف کردم و سر موقع وام را با سود آن تسويه نمودم. اما اکنون از گناه خود پشيمانم و مي‏خواهم بدانم راه توبه و جبران آن چيست؟
  • این ازموارد تخلّف شرط است.
 
#   پدر بنده مبلغی را در بانک سپرده‏گذاری کرده تا بنده از سود ماهیانه آن برای کمک هزینه تحصیلی استفاده نمایم. آیا اینچنین بهره‏برداری از سپرده‏گذاری شرعاً اشکال دارد؟
  • سپرده ثابت به نحوی که فعلاً در قراردادهای بانکی بصورت وکالت تامه مطرح می‏کنند، اشکال ندارد.
 
#   گرفتن وام مسکن از بانک برای خرید و ساخت خانه و استفاده از این وام برای استفاده‏های دیگر همانند خرید جهیزیه عروس، خرید ماشین و امثال آن چه حکمی دارد؟
  • این کار تخلف از شرط در ضمن عقد قرض است.
 
#   از بانك جايزه‏اي براي آزادي زندانيان به من تعلّق گرفت. آيا مي‏شود از آن در ساير موارد استفاده نمود؟
  • طبق شرط بايد عمل نماييد.
 
#  بانك براي ازدواج با ارايه سند مبلغ يك ميليون تومان وام مي‏دهد و سند را مهر مي‏زند. آيا شرعاً مي‏توانم از رئيس بانك بخواهم سند را مهر نكند تا مبلغ يك ميليون ديگر از بانك ديگر وام بگيرم؟
  • جايز نيست.