+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
استفتائات
 
احكام خريد و فروش
#  شركت تعاوني اداره‏اي از كارمندان آن اداره جهت واگذاري زمين براي ساخت خانه مسكوني ثبت نام و پولي را دريافت كرده است و به كساني كه پول داده‏اند زمين داده است. بعضي از كارمندان به علّت نداشتن پول حاضر شده‏اند امتياز خود را به كسي كه پول دارد به اين شرط واگذار نمايند كه هرگاه زمين دريافت شد نصف آن مالِ صاحب امتياز و نصف آن مالِ صاحب پول باشد. حكم شرعي آن چيست؟
  • در صورتي كه مغاير با ضوابط و قوانين دولت نباشد مانعي ندارد.
 
#  پيش‏فروش قبر در حال حاضر در بهشت زهرا3 انجام نمي‏شود؛ ولي من قبري را كه قيمت آن يك ميليون و صد هزار تومان مي‏باشد با سفارش يكي از آشنايان به مبلغ هفتصد و پنجاه هزار تومان خريداري نموده‏ام. حكم آن چيست؟
  • در صورتي كه بر خلاف مقرّرات سازمان بهشت زهرا3 نباشد مانعي ندارد.
 
#  خريد و فروش چك به مبلغ كمتر از مبلغ مندرج در چك بانكي چه صورتی دارد؟ البته چكي كه مثلاً مربوط به دو ماه ديگر باشد؟
  • فروش چك يا سفته به شخص ثالث به كمتر ربا و حرام است.
 
#  اگر به خاطر اينكه يكي از بستگانم داراي پست دولتي است در معامله‏اي فروشنده به خاطر او جنس را ارزان‏تر به من بفروشد چه صورت دارد؟
  • ‌مانعی ندارد.
 
#  ‌سيمان دولتي كفاف بنّايي ما را نمي‏كند؛ آيا تهيّه آن از بازار آزاد جايز است؟
  • ‌اگر خلاف مقررات دولت اسلامي نيست اشكال ندارد.
 
#  اگر به علّت نياز به پول، جنسي را به مبلغ معيّني به صورت نقدي بفروشد و خريدار همان جنس را به فروشنده به صورت نسيه به قيمت بيشتري بفروشد اين معامله چه صورت دارد؟
  • اگر شرط كند كه بعد از فروش به خودش بفروشد يا مبني بر اين معامله كنند صحيح نيست و در غير اين صورت مانعي ندارد.
 
#  شخصي كاغذ را به طور نسيه به فردي مي‏فروشد. آن شخص در موعد مقرّر چك مدت‏دار را براي او به‏جاي پول مي‏آورد. آيا فروشنده مي‏تواند از مشتري به خاطر مدت‏دار بودن چك درخواست قيمت بيشتر كند؟
  • درخواست قيمت بيشتر جايز نيست.
 
#  به دليل نياز داشتن به پول فروختن كليه چه صورت دارد؟
  • ‌اگر در ازای وجه نباشد اشکالی ندارد.
 
#  درآمد شوهر من فقط از راه ربا و دريافت سود پول است و خريد خوراك و پوشاك خانواده را از همان پول انجام مي دهد. وقتي هم به وي اعتراض مي‏كنيم، مي‏گويد شما به اين امور كار نداشته باشيد؛ جواب حلال و حرام آن را خودم مي‏دهم. تكليف ما چيست؟
  • ‌اگر آنچه را كه مي‏خرد به ذمّه بخرد و بعداً بهای آن را از حرام بدهد، مبيع حلال است؛ امّا ‌اگر هنگام خريد قصد كرده است که از حرام بدهد حرام است. شما هم اگر علم داشته باشید به حرام بودن آن بايد اجتناب كنید.
 
#  شخصي اجناس توليدي خود را به صورت نسيه با قيمت گران‏تري فروخته است و در قبال آن از مشتري چك گرفته است. كسي به او مي‏گويد من قيمت نقدي اجناس تو را الان به‏طور يك‏جا مي‏دهم و تو چك‏ها را كه قيمت غيرنقدي اجناس است به من بده و وصول چك‏ها نيز به عهده تو باشد. حكم اين كار چيست؟
  • محل اشكال است.
 
#  شخصی می‏خواهد چکی به مبلغ یک میلیون تومان را به مبلغ 950 هزار تومان بخرد. آیا این معامله ربوی است؟
  • در صورتی که چک تضمینی باشد، معامله صحیح است و چنانچه معامله بین طلبکار و بدهکار باشد معامله صحیح است؛ ولی اگر معامله با شخص ثالثی باشد معامله ربوی و حرام است.
 
#  ‌جدیداً مرسوم شده مواد پولیش مانندی بر روی سنگ زده می‏شود که موجب شفافیت و چشم‏گیر شدن آن می‌شود، ولی موجب تعویض محتوا یا تشابه در جنس نمی‏گردد و مشتری نمی‏داند این مواد بعد از مدتی از بین می‌رود. حکم استفاده از این مواد چیست و در صورت مشکل‏دار بودن، آیا می‏توان برای خریدار عمده‏ای که در بازار این‏گونه مواد را پخش می‏کند و علم به نوع سنگ دارد آن را تولید نمود؟
  • ‌این غشّ در معامله است و حرام است.
 
#  ‌معاملات بورس چه صورت دارد؟
  • ‌مانعي ندارد.
 
#  ‌آيا شخصي مي‏تواند فرزند خردسال خود را به كسي كه 15 سال است ازدواج کرده و بچه‏دار نشده به‏عنوان فرزندخوانده بدهد و در ازای آن پولی دریافت کند؟
  • ‌‌خیر.
 
#  دو کتاب را از طريق اينترنت خريداري کردم. هنگام تحويل کتاب‏ها پست‏چي مبلغ کتاب‏ها را نگرفت و گفت وظيفه من نيست. الآن به هيچ صورتي به فروشنده کتاب دسترسي ندارم و سايت اينترنتي‏اش را نيز نتوانستم پيدا کنم. وظيفه من چيست؟ آيا مي­توانم به همان مقدار صدقه دهم؟
  • اگر انسان به کسی که مدیون است دسترسی نداشته باشد و پس از جستجو او را پیدا نکند، می‏تواند آن را صدقه بدهد؛ امّا پس از پیدا شدنِ او، ضامن است.
     
 
#  اگر جنسی امروز به یک قیمت فروخته شد و بعد از چند روز شخصی که آن جنس را خریده می­خواهد آن را با نوع دیگری از همان جنس تعویض کند، ولی قیمت آن جنسی که او قبلاً خریداری کرده تغییر کرده است، آیا فروشنده باید به قیمت روز آن جنس را تعویض کند یا با قیمت گذشته؟
  • لازم نیست به قیمت گذشته باشد.
 
#  حکم معامله با کسی که تقیّد مذهبی ضعیفی دارد و بلکه ندارد و در خانه وی مشروبات الکلی یافت می­شود و التزامی به رعایت شرعیّات به ظاهر در وی دیده نمی­شود، اما پول خود را از پدر یا مادر خود می­گیرد که آنها نیز کاملاً شناخته شده نیستند چیست؟
  • اگر انسان یقین ندارد که اموال او حرام است معامله با او اشکال ندارد.
 
#  حكم خريد و فروش ارز در بازار بين‏المللي از طريق اينترنت چيست؟
  • خرید و فروش ارز اشکال ندارد.
 
#  آیا خرید و فروش در بازار بورس ارز و طلا درست است؟ به این معنا که بنده حساب ارزی نزد یک کارگزار در کشوری خارجی باز کرده و از طریق وی و بانک‏های معتبر خارجی اقدام به خرید و فروش ارزهای معتبر دنیا مانند یورو، دلار، پوند، ین و... به منظور کسب سود کنم.
  • خرید و فروش ارزهای خارجی اشکال ندارد.
 
#  در دنیا بازاری وجود دارد به نام بازار فارکس، این بازار، بازار ارزهاست و افراد از طریق نوسانات ارزها به کسب سود در این بازار می پردازند. این بازار از لحاظ گردش مالی بزرگترین بازار دنیاست. افراد می‏توانند با یک خط اینترنت و یک نرم‏افزار (که کارگزاری که خود افراد می‏توانند برای خودشان انتخاب کنند در اختیارشان قرار داده) به این بازار متصل شوند. شما در این بازار به عنوان مثال به این نتیجه می‏رسید که قیمت دلار بالا می‏آید و قیمت یورو بالا نمی‏آید؛ پس شما دلار می‏خرید و هزینه آن را با یورو می‏پردازید. حال اگر پیش‏بینی و یا تحلیل شما درست باشد، شما در این معامله سود کرده‏اید و اگر اشتباه باشد ضرر. در مورد این بازار نکاتی را باید عرض کنم:
کارگزار برای این خدماتی که می‏دهد کارمزدی دریافت می‏کند که برای هر ارز فرق می‏کند و در ساعات مختلف بازار ممکن است اندکی تغییر کند. مثلاً کارگزار می‏گوید به ازای هر دلار معامله (در مقابل یورو) دو ده هزارم 0.0002 دلار کارمزد می‏گیرم. به این کارمزد "اسپرید "spread می‏گویند.
به دلیل اینکه وارد شدن به این بازار با سرمایه‏های پایین سود بسیار ناچیزی را نصیب معامله‏گر می‏کند، کارگزار می‏تواند در صورت درخواست به فرد وام دهد (که به آن "لوریج" گفته می شود). این وام به این صورت است که شما به عنوان مثال به کارگزار 100 دلار بیعانه می‏دهید و کارگزار به شما 1900 دلار وام می‏دهد یا هرچقدر بخواهید (البته تا سقفی) تا با آن 2000 دلار معامله کنید. شما با این پول معامله می‏کنید. اگر سود کردید، سودش مال خودتان است و کارگزار فقط همان 1900 دلار خودش را پس می‏گیرد و اگر ضرر کردید، کارگزار 100 دلار شما را نزد خودش بیعانه دارد تا اگر در معامله ضرر کردید و این ضرر داشت از 100 دلار بیشتر می‏شد کارگزار معامله را فسخ کرده و باز هم فقط همان 1900 دلار خودش را پس می‏گیرد. کارگزار برای لوریج کارمزد اضافه‏ای نمی‏گیرد. کارمزد کارگزار همان اسپرید است که در مورد 1 مطرح شد که بالطبع برای مثال برای معامله 1 دلار 0.0002 دلار برای 100 دلار 0.02 دلار و برای 2000 دلار 0.4 دلار خواهد بود.
شما وقتی پولی نزد کارگزار دارید، مثلاً دلار و شما در یک معامله دلار می‏فروشید و یورو می‏خرید و این معامله تا 12 شب آن روز باز باشد، کارگزار به دلیل اینکه پول شما را یک روز از بانکی در آمریکا به بانکی در اروپا منتقل کرده و سود بانک‏های اروپایی از بانک‏های آمریکایی ممکن است بیشتر/کمتر باشد کارگزار این درصد سود روزانه ما به التفاوت این دو بانک مثبت/منفی را از حساب شما اضافه/کم می‏کند و این در صورتی است که معامله 12 شب به وقت کارگزار باز باشد و اگر شب‏های دیگر هم باز بماند، باز هم درصد تعلق می‏گیرد که البته این درصد بسیار بسیار ناچیز است. به این مابه التفاوت "سواپ"  می‏گویند. البته معامله‏گر می‏تواند از کارگزار حساب بدون سواپ درخواست کند.
هیچ کدام از معاملات انجام شده صوری نیست و تمام این معاملات در حساب معاملاتی معامله‏گر ثبت می‏شود و قابل پیگیری است. حال می‏خواستم حکم معظّم‏له را درمورد اسپرید (نکته1)، لوریج (نکته2)، سواپ (نکته3) و به طور کلی بازار فارکس و حکم معاملات انجام شده در آن را جویا شوم.
  • خرید و فروش ارز خارجی اشکال ندارد.
 
#   بعضی از سایت‏های بازاریابی در ازای اینکه محصول آنها را بفروشی به شما مبلغی از میزان فروش را پورسانت می‏دهند. آیااین پول حلال است؟
  • دلالی کردن نسبت به معاملات مشروعه اشکالی ندارد.
 
#  خرید کالای غیرضرور از شرکت‏هایی که به اسرائیل کمک می‏کنند و یا اسرائیل بخشی از سهام آنها را دارد و یا صهیونیست‏ها در آن شرکت‏ه اسهام‏دار هستند چه حکمی دارد؟
  • کمک به صهیونیست‏ها حرام است.
 
#   اینجانب ورزشکار هستم و در زمینه پرواز در آسمان در رشته پاراگلایدر که چیزی شبیه چتربازی است مدتی است مشغول هستم. این رشته ورزشی می‏تواند بسیار خطرناک باشد، اگر رعایت اصول ایمنی آن را در نظر نگرفت. طبق آمار رسمی که در دنیا ارائه می‏شود بهترین وسیله پروازی (بال یا چتر نجات) توسط اسرائیل غاصب ساخته می‏شود. اینجانب اصلاً قصد ترویج کالاهای این کشور را نداشته و ندارم و حتی بعد از خرید می‏توانم آثار ساخت آن را محو نمایم و فقط برای ایمنی بیشتر در پرواز در آسمان و حفظ جان خود قصد خرید آن را دارم. ضمناً از یک کشور اسلامی قصد این خرید را داشته و دارم. لطفاً نظر مبارک خود را بفرماید. آیا با این شرایط می‏توانم این کار (خرید پاراگلایدر یا بال پروازی) را انجام دهم یا خیر؟   
  • قصد معیار نیست و اگر با خرید این وسیله کمک به اسرائیل می‏شود، جایز نیست.
 
#  زميني را به افراد محلي به مبلغ دو هزار و پانصد تومان مي‏فروشند، ولي به غير محلي پنج هزار تومان. اگر آن شخص غريبه پول را به فرد محلّي بدهد كه با عنوان خود زميني را بخرد و به وي بدهد، آیا معامله صحيح است؟
  • جايز نيست.
 
#  ملكي داراي سند مادر مي باشد ولي مالك آن ملك را قطعه‏قطعه كرده و با قول‏نامه مي‏فروشد، آيا خريدن آن ملك و نماز در آن جايز است؟
  • مانعي ندارد.
#   اينجانب خانه‏اي را به مبلغ دويست و بيست و هفت ميليون تومان قولنامه كرده‏ام. بعد از حدود يك ماه و نيم متوجه شدم كه خانه را به من گران فروخته‏اند. به دادگستري شكايت كردم و منزل مذكور 2 مرتبه توسط كارشناسان دادگستري مورد بازديد قرار گرفت و صدوهشتاد ميليون تومانقيمت‏گذاري شد و اين مسأله ثابت شد كه در خريد منزل مبغون شده‏ام. در قولنامه به صورت چاپي ذكر شده است كليه خيارات ساقط شد، ولي معني اين جمله براي بنده مفهوم نبود و حتي خوانده هم نشد و به خاطر عدم اطلاع از خيار غبن پاي برگه قولنامه را كه در آن مسأله اسقاط خيار غبن مطرح بوده است امضا نموده‏ام. آيا با توجه به عدم شناخت و اطلاع اينجانب از خيار غبن، اينك حقي ندارم و نمي توان معامله را فسخ كرد؟
  • اگر بتوانید ثابت کنید که جهل به خیار غبن داشته‏اید خیار غبن ساقط نیست.
    
#   خريد و فروش و استفاده از ترقه و مواد منفجره چه حكمي دارد؟
  • اگر خلاف مقررات دولت است، جايز نيست.
 
#   آیا كشت ترياك و نيز خريد و فروش آن براي به دست آوردن مخارج زندگي جايز است؟
  • نظر من همان نظر حضرت امام خميني; است.
 
#   نظر حضرت آيت الله در مورد معامله با شركت گلدكوئست چيست؟
  • معامله با آن حرام است.
 
#   در صورت حرمت یک معامله، با در آمدي كه از آن به دست آمده چه بايد كرد؟
  • با اجازه حاكم شرع ردّ مظالم بدهد.
 
#   شخصي جنس را به قيمت بالاتري به صورت نسيه مي‏فروشد و مشتري در موعد معين آمده و درخواست تمديد مدّت را مي‌كند؛ آيا فروشنده مي تواند مجدداً قيمت جنس را بالا ببرد؟
  • خير، مگر معامله را فسخ و پس از اقاله قرارداد جديدي را منعقد نمايند.
 
#   آيا مي شود دلار را به تومان با سود بيشتر به صورت نسيه معامله كرد؟
  • مانعي ندارد.
 
#   اگر شخصی چک‏های مدّت‏دار نزد خود را که از مشتریان گرفته است به دیگری یا به مؤسسات مالی داده و درمقابل پول نقد با مبلغ توافقی دریافت کند چه حکمی دارد؟
  • به مسأله 2189 رساله توضیح‏المسائل رجوع شود.
        o   متن این مسأله در رساله حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی به این شرح است:
مسأله 2189- كسى كه جنسى را نسيه فروخته و براى گرفتن پول آن مدتى قرار داده، اگر مثلاً بعد از گذشتن نصف مدت، مقدارى از طلب خود را كم كند و بقيه را نقد بگيرد كه در اصطلاح امروز به آن اِسكُنت مى‏گويند، اشكال ندارد، و اِسكُنت كردن بين فروشنده و خريدار اشكال ندارد، ولى اگر فروشنده بخواهد سند مشترى را با شخص ثالث اِسكُنت كند، اشكال دارد.