+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
استفتائات
 
احكام خمس
#   شخصي مي‏گويد در كجاي قرآن از خمس صحبتي به ميان آمده كه ما را موظّف به پرداخت خمس كند؟
  • سوره مبارکه انفال، آيه 41
 
#   ‌شخصي مستمري‏بگير است. اگر از مخارج سال چيزي اضافه داشت، آيا خمس بر او تعلق مي‏گيرد؟
  • ‌بايد خمس دهد.
 
#   ‌آیا مبلغ درآمد فرزندی که تحت تکفّل خانواده زندگی می‏کند و مسکن و خرج عروسی او توسط پدر و مادرش داده شده خمس دارد؟ در حالی که می‏توانند پدر و مادر خانه را کرایه دهند و مبلغش را به فرزند هبه کنند.
  • باید خمس ‌مبلغی که مازاد بر مخارج شخصی خودش می‏ماند را بدهد.
 
#   كارمند دولت هستم. هر ماه از حقوق من مبلغي را كسر می‏کنند كه پس از بازنشستگي به من بازپرداخت نمايند. آيا به آن خمس تعلق مي‏گيرد؟
  • بنا بر فرض سؤال، پس از دريافت مبالغ مذكور چنانچه سال بر آن بگذرد بايد خمس آن را بپردازد.

#  
 مبلغ دو ميليون و نيم براي سفر حج خود و دخترم كنار گذاشته‏ام. مي‏خواهم خمس آن را بپردازم و پدرم نيز درمانده است. آیا مي‌توانم بخشي از آن را بابت وجوهات به پدرم بدهم؟
  • با اذن مجتهد مانعي ندارد.
 
#   آيا به پول پيشی كه براي اجاره يا رهن خانه پرداخت مي‏گردد خمس تعلّق مي‏گيرد؟
  • اگر قبلاً خمس آن را نداده باشند خمس تعلّق مي‏گيرد.
 
#   شخصي مي‏خواهد براي خود سال خمسی تعيین كند. آيا اموالي كه دارد را باید به قيمت روز حساب كند يا به قيمت روزِ خريد؟
  • به قيمت روز؛ مگر آنكه قيمت آن پایين آمده باشد كه مي‏بايست به قيمت زمان خريد حساب كند.
 
#   بانك سپرده‏گذار خود را در قرعه‏كشي شركت داده و به قيد قرعه جوایزي را مي‏دهد. آيا به آن جوایز خمس تعلّق مي‏گيرد؟
  • خير.
 
#   اگر مردي قبل از رسيدن سال خمس پولي را به همسرش هديه كند و پس از سر رسيد سال، همسر پول را به وي برگرداند، آيا به اين پول خمس تعلّق مي‏گیرد؟
  • در صورتي كه مطابق شأن باشد خمس تعلّق نمي‏گيرد.
 
#   اگر ملكي را با پول خمس‏داده بخرد، پس از فروش ملك خمس به پول آن تعلّق مي‏گيرد؟
  • به اضافه تعلق مي‏گيرد.
 
#  اگر خانمي از پولي كه شوهرش به وي مي‏بخشد پس‏انداز نموده و چيزي بخرد آيا خمس آنها را بايد بدهد؟
  • بخشش خمس ندارد.
 
#  آيا پولي كه جوانان جهت ازدواج يا خريد مسكن پس‏انداز مي‏كنند يا براي حج مي‏پردازند كه سال‏ها در بانك مي‌ماند خمس دارد؟
  • اگر سال بر آن بگذرد بايد خمس آن را بپردازد.
 
#   كسي كه تقليد نمي‏كند، آیا مي‏تواند خمس را به مجتهدي يا وكيل او بدهد و اگر چنين كند آیا برئ‏الذمّه مي‌شود؟
  • مانعي ندارد چون خمس را بايد به مجتهد يا وكيل او بپردازد.
 
#  ‌شخصی به فتواي مجتهدي بر تقليد حضرت امام; باقي مانده است. آيا مي‏تواند خمس خود را به مجتهد ديگري بدهد؟
  • ‌اگر به مصرفی که آن دو اجازه می‏دهند برساند، مانعی ندارد.
 
#   زني حقوق‏بگير آموزش و پرورش است. هر ماه پولي را كه دريافت مي‏كند به شوهرش جهت مخارج زندگي مي‏دهد. آيا خمس بر درآمد او تعلّق مي‏گيرد؟
  • اگر از مؤونه زندگي چيزي اضافه شد بايد خمس آن را بپردازد.
 
#  جوانی که برای ازدواج پول جمع می­کند، آیا شامل خمس می‏شود؟
  • بله؛ اگر پول جمع کند خمس دارد.
 
#   آیا بر اموال كساني كه در دستگاه دولتي كار مي‏كنند و حقوق‏بگير دولت هستند و هيچ درآمد ديگري ندارند، خمس تعلّق مي‏گيرد؟
  • آنچه که از مخارج سالانه­اش اضافه می­آید خمس دارد.
 
#  اينجانب داخل سال خمسي يک عدد آپارتمان با وام مسکن خريداري کردم و مشکلي در پرداخت آن ندارم. آيا خمس به من تعلّق مي‏گيرد؟
  • بله.
 
#   من خانه‏ای را پیش‏خرید کردم و در طول چهار سال پول آن را پرداخت کردم به این منظور که بفروشم و خانه را تبدیل به احسن کنم. متأسفانه این کار را نتوانستم انجام دهم و خانه چند سال خالی ماند تا اینکه پسرم ازدواج کرد و الآن در آن خانه سکونت دارد. آیا به آن خانه خمس تعلّق می­گیرد؟
  • اگر از مؤونه و مایحتاج شما نبوده خمس دارد.
 
#   چهل سال پیش عراق را ترک کردیم و یک خانه و مغازه در کربلا داشتیم. بعد از چند سال پدرم فوت کرد و ما که دو پسر و سه خواهر هستیم، الآن موفق به فروش خانه و مغازه شده­ایم. با علم اینکه آن مرحوم خمس نداده بود، چند سؤال مطرح می­شود: آیا این مبلغ خمس دارد؟ اگر خمس دارد، آیا می­شود جهت تهیّه خانه مستقل، خمس را به مادرم داد که سیّده می­باشد؟
  • اگر بدانید که مورّث شما خمس نداده است، واجب است خمس را قبل از تقسیم ارث بدهید. همچنین با اجازه مجتهد می‏توانید خمس را به مادر بدهید.
 
#  اگر مبلغ بسیار زیادی پول هدیه بگیریم و با آن به راحتی گذران زندگی کنیم، آیا با توجه به هدیه بودن آن پول و زیاد بودن مبلغ آن که مخارج زندگی به راحتی تأمین می­شود، خمس و زکات به آن پول (اصل پول) یا پولی که بعداً از طریق این پول به دست می‏آید (مثل سود بانکی حاصل از این پول) تعلّق می­گیرد؟
  • هدیه خمس ندارد، ولی سود حاصل از آن خمس دارد. اگر هدیه طلا یا نقره مسکوک باشد و به حدّ نصاب برسد زکات دارد.
 
#  اينجانب توانايي خريد خانه را بدون گرفتن وام مسكن ندارم. آيا به پولي كه براي وام مسكن به مدت يك سال در بانك مانده است خمس تعلّق مي­گيرد؟
  • بله، خمس دارد.
 
#   آیا مبلغ شارژ شده کارت اتکا دارای خمس می‏باشد؟
  • اگر جزء درآمد است، خمس دارد.
 
#  جوانی که کار دائم نداشته و با پدر و مادرش زندگی می‏کند و درآمدش ثابت نباشد، یعنی گاهی درآمد دارد و گاهی ندارد، امّا خرجی اصلی او را پدرش می‏دهد، آیا بر درآمد آن جوان در این حال خمس تعلّق می‏گیرد؟ آیا بلافاصله بعد از کسب آن درآمد باید اوّل خمس آن را بدهد و بعد بقیه را استفاده کند یا باید تا سال خمسی‏اش صبر کند و مازاد آن را خمس دهد؟ اگر آن جوان مستقل شد و نیت کرد که خرجی اصلی خود را از همان درآمد ناثابتش بدهد، امّا هنوز برای کمک خرجی از پدرش پول می‏گیرد، آیا بر این درآمدش خمس تعلّق می گیرد؟ بر پولی که از پدرش می‏گیرد چه‏طور؟
  • بعد از کسر کردن مؤونه شخصی خودش خمس دارد. اگر مؤونه شخصی دارد که سالانه پدر نمی‏پردازد، باید برای خود سال خمسی قرار دهد وگرنه خمس هر درآمد را همان موقع باید بدهد. پولی را که از درآمد کنار می‏گذارد خمس دارد، ولی پولی را که پدر به عنوان بخشش به او می‏دهد خمس ندارد.
 
#  اینجانب احتیاج به ماشین شخصی دارم ولی کارمند هستم و خرید ماشین با درآمد یک‏سال بنده میسّرنمی‏گردد. آیا می‏توانم دو یا سه سال برای این کار پس‏انداز کنم؟
  • پس‏انداز پول در صورتی که از درآمد باشد و سال بر آن بگذرد متعلّق خمس است.
 
#  آيا به پولي كه جهت ازدواج و يا خريد خانه و ماشين به مدت 2 يا 3 سال پس‏انداز مي‌شود، درصورتي كه با درآمد يك سال نتوان اين امور را انجام داد، خمس تعلّق مي‌گيرد؟
  • درصورتی که از درآمد باشد و سال بر آن بگذرد، متعلّق خمس است.
 
#  بنده لباس‏ها وحتی وسایل مختلفی دارم که ممکن است حتی از آنها استفاده نکرده باشم و یا شاید در سال یک‏بار از آن استفاده کرده باشم. آیا به این وسایل خمس تعلّق می‏گیرد و باید هر سال خمس این وسایل را داد یا یک‏بار خمس دادن برای این وسایل کافی است؟
  • نسبت به مایحتاج خمس تعلّق نمی‏گیرد و مالی که یک‏بار خمس آن داده شده دیگر متعلّق خمس نیست.
 
#  اینجانب برای فرزند خود ماشینی خریده‏ام که با آن برای خود کسب درآمد کند. حدود نصف پول ماشین را من پرداخته‏ام آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟
  • اگر این پول را به او هبه کرده اید خمس ندارد.
 
#  اگر بدانیم پولی که در صندوق خانوادگی است خمس آن پرداخت نشده و مسؤول صندوق نیز نداند که آن خمس داشته است و همین‏طور عضو نیز نداند که به آن خمس تعلّق می‏گرفته، آیا وام گرفتن از آن اشکال دارد؟ اگر اطلاع‏رسانی شود و خمس آن پرداخت نشود. آیا می‏توان از آن وام گرفت؟
  • 1- خیر
  • 2- اگر عین پولی را که به شما وام میدهد متعلق خمس باشد باید به اجازه مجتهد باشد و باید خمس آن را به مجتهد داد.
 
#  آیا مبالغی که در صندوق‏های قرض‏الحسنه فامیلی گذاشته می­شود مشمول خمس است؟
  • بله.
 
#   به شخصي ملكي به ارث رسيده که قيمت آن ملك 20 ميليون تومان بوده است؛ بعد از گذشت چند سال به 25 ميليون تومان فروخته شده است. حال تكليف فروشنده نسبت به پول آن چيست و در صورت مخمّس بودن مي‌تواند صبر كند سر سال خود حساب كند يا خير؟
  • در صورتی که نگهداری ملک به خاطر اکتساب و ارتفاع قیمت باشد، باید خمس تفاوت قیمت را بدهد.
 
#   بچّه صغيري تحت تكفّل دايي خود قرار مي­گيرد و دايي او مبلغ يك ميليون تومان ارث او را به كار زده و درآمد آن را براي صغير پس‏انداز مي­كند؛ اين صغير پس از بزرگ شدن، آن دارايي را تحويل مي­گيرد. آيا دارايي او مخمّس مي‌شود؟
  • درآمدِ ارث خمس دارد.
 
#  ابنجانب در یک شرکت خارجی مشغول به کار هستم. حقوق ماهیانه من از جانب کارفرمای ایرانی به حساب شرکت خارجی در ایران واریز شده و سپس از حساب این شرکت به حساب من واریز می­گردد. با توجه به این موضوع که شرکت خارجی قائل به پرداخت خمس نمی­باشد، تکلیف خمس حقوق دریافتی من از این شرکت چیست؟ در صورتی که لازم بوده تا خمس حقوق هر ماه را عیناً از حقوق آن ماه کسر می­کردم و نکرده باشم، تکلیف خمس داده نشده چیست؟
  • خمس حقوق خود را در پایان سال خمسی باید محاسبه کنید.
 
#  اگر جوانی ازدواج کرده و در حال پس‏انداز برای تهیه مسکن است به‏گونه‏ای که حتّی پول پس‏انداز شده هم‏اکنون کفاف رهن و اجاره یک خانه را نیز نمی­کند، آیا به آن خمس تعلّق می­گیرد؟ اگر همین پول را نیز هم‏اکنون در اختیار خود نداشته و به عنوان سپرده نزد کسی گذاشته باشد چه‏طور؟
  • پس‏انداز پول با فرض سؤال در هر حال خمس دارد.
 
فتوای مربوط به خمس هدیه چیست؟
  • در صورتی که یقین نداشته باشید کسی که هدیه را به شما داده خمس آن را نداده، آن هدیه خمس ندارد.
 
#  پرداخت هزینه تحصیل با درآمد یک‏سال کارمندی امکان‏پذیر نمی‏باشد. آیا می‏توان بدون پرداخت خمس برای پرداخت هزینه تحصیل پس‏انداز نمود تا مثلاً سال دیگر بتوان از عهده خرج آن برآمد؟ زیرا در غیر این صورت امکان تحصیل فراهم نمی‏باشد.
  • هر درآمدی که از راه کسب به دست آید و سال بر آن بگذرد متعلّق خمس است.
 
#   فردي كه اهل پرداخت خمس نيست يا زكات واجب مالش را نمي پردازد رفت‏وآمد با او و استفاده از اموالش چه صورت دارد؟
  • رفت‏وآمد مانعي ندارد ولي به ميزان استفاده از مال او بايد رد مظالم بدهد.
 
#   فرزندي در خانه پدر و مادرش زندگي مي‏كند و محصّل است؛ ولي علم دارد آن پولي را كه پدر و مادر هزينه زندگي مي‏كنند مال حلال مخلوط به حرام است. تكليف او چيست؟
  • در صورتي كه مَمرّ درآمد حلال دارند نياز به تجسّس نيست.
 
#   اگر به منزل فردی می‏رویم که اطمینان داریم خمس نمی­دهد و به خاطر برخی ملاحظات مثل احترام به میزبان یا تبعیت از پدر و مادر و... مجبور باشیم که از غذای او بخوریم، آیا می­توانیم خمس مال خورده شده را خودمان بپردازیم؟
  • باید قبلاً از حاکم شرع اجازه پرداخت خمس نسبت به چنین تصرّفاتی در خانه چنین افرادی گرفته شود.
 
#  آیا رفت‏وآمد با کسانی که خمس نمی­دهند را جایز می­دانید؟
  • تصرّف در مالی که یقین دارید خمس آن داده نشده بدون اجازه مجتهد جایز نیست.
 
#  كسي كه مادر او سيّده است، آيا سيّد محسوب و از حقوق سادات برخوردار مي‏شود يا خير؟
  • از خمس نمي‏تواند استفاده كند؛ ولي منسوب به پيغمبر اكرم هست.