+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
5- جواهرى كه به واسطه فرو رفتن در دريا به‏دست مى‏آيد
مسأله 1896- اگر به واسطه غواصى يعنى فرو رفتن در دريا لوءلوء و مرجان يا جواهر ديگرى كه با فرو رفتن در دريا بيرون مى‏آيد بيرون آورند، روييدنى باشد، يا معدنى، چنانچه بعد از كم كردن مخارجى كه براى بيرون آوردن آن كرده‏اند، قيمت آن به 18 نخود طلا برسد، بايد خمس آن را بدهند، چه در يك دفعه آن را از دريا بيرون آورده باشند يا در چند دفعه، آنچه بيرون آمده از يك جنس باشد يا از چند جنس، ولى اگر چند نفر آن را بيرون آورده باشند هر كدام آنان كه قيمت سهمش به 18 نخود طلا برسد فقط او بايد خمس بدهد.
 
مسأله 1897- اگر بدون فرو رفتن در دريا به وسيله اسبابى جواهر بيرون آورد و بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كرده قيمت آن به 18 نخود طلا برسد بنابر احتياط خمس آن واجب است. ولى اگر از روى آب دريا يا از كنار دريا جواهر بگيرد، در صورتى بايد خمس آن را بدهد كه اين كار شغلش باشد و از مخارج سالش به تنهايى يا با منفعت‏هاى ديگر زياد بيايد.
 
مسأله 1898- خمس ماهى و حيوانات ديگرى كه انسان بدون فرو رفتن در دريا مى‏گيرد در صورتى واجب است كه براى كسب بگيرد و به تنهايى يا با منفعت‏هاى ديگر كسب او از مخارج سالش زيادتر باشد.
 
مسأله 1899- اگر انسان بدون قصد اين كه چيزى از دريا بيرون آورد در دريا فرو رود و اتفاقاً جواهرى بدستش آيد در صورتى كه قصد كند كه آن چيز ملكش باشد بايد خمس آن را بدهد.
 
مسأله 1900- اگر انسان در دريا فرو رود و حيوانى را بيرون آورد و در شكم آن جواهرى پيدا كند كه قيمتش هيجده نخود طلا يا بيشتر باشد چنانچه آن حيوان مانند صدف باشد كه نوعاً در شكمش جواهر است، بايد خمس آن را بدهد، و اگر اتفاقاً جواهر بلعيده باشد احتياط آن است كه حكم گنج را در آن جارى كنند.
 
مسأله 1901- اگر در رودخانه‏هاى بزرگ مانند دجله و فرات فرو رود و جواهرى بيرون آورد. چنانچه در آن رودخانه جواهر عمل مى‏آيد، بايد خمس آن را بدهد.
 
مسأله 1902- اگر در آب فرو رود و مقدارى عنبر بيرون آورد كه قيمت آن 18 نخود طلا يا بيشتر باشد، بايد خمس آن‏را بدهد. و چنانچه از روى آب يا از كنار دريا به‏دست آورد، اگر قيمت آن به مقدار 18 نخود طلا هم نرسد در صورتى كه اين كار كسبش باشد وبه تنهايى يا با منفعت‏هاى ديگر او از مخارج سالش زياد بيايد بايد خمس آن را بدهد.
 
مسأله 1903- كسى كه كسبش غواصى يا بيرون آوردن معدن است اگر خمس آن‏ها را بدهد و چيزى از مخارج سالش زياد بيايد، لازم نيست دوباره خمس آن‏را بدهد.
 
مسأله 1904- اگر بچه‏اى معدنى را بيرون آورد، يا مال حلال مخلوط به حرام داشته باشد، يا گنجى پيدا كند، يا به واسطه فرو رفتن در دريا جواهرى بيرون آورد وَلىِّ او بايد خمس آن‏ها را بدهد.