+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
راه ثابت شدن اول ماه
مسأله 1786- اول ماه به پنج چيز ثابت مى‏شود: اول آن كه خود انسان ماه را ببيند. دوم عده‏اى كه از گفته آنان يقين پيدا شود، بگويند ماه را ديده‏ايم و همچنين است هر چيزى كه به واسطه آن يقين پيدا شود. سوم دو مرد عادل بگويند كه در شب ماه را ديده‏ايم ولى اگر صفت ماه را بر خلاف يكديگر بگويند، يا شهادتشان خلاف واقع باشد مثل اين كه بگويند داخل دائره ماه طرف افق بود، اول ماه ثابت نمى‏شود. اما اگر در تشخيص بعض خصوصيات اختلاف داشته باشند مثل آن كه يكى بگويد ماه بلند بود و ديگرى بگويد نبود، به گفته آنان اول ماه ثابت مى‏شود. چهارم سى روز از اول ماه شعبان بگذرد كه به واسطه آن، اول ماه رمضان ثابت مى‏شود و سى روز از اول رمضان بگذرد كه به واسطه آن، اول ماه شوال ثابت مى‏شود. پنجم حاكم شرع حكم كند كه اول ماه است.
 
مسأله 1787- در اين‏جا چند مسأله است:
اول: اگر حاكم شرع حكم كند كه اول ماه است، اين حكم براى همگان حجت است و كسانى هم كه از او تقليد نمى‏كنند حتى مجتهدين ديگر بايد به حكم او عمل نمايند، ولى كسى كه مى‏داند حاكم شرع اشتباه كرده نمى‏تواند به حكم او عمل نمايد.
دوم: اگر اول ماه براى مجتهدى ثابت شود، ثبوت ماه نزد آن مجتهد فقط براى خود او حجت است و براى ديگران حتى مقلدين آن مجتهد حجت نيست.
سوم: اگر از ثبوت اول ماه نزد مجتهدى براى ديگران و يا مقلّد او يقين به اوّل ماه حاصل شود، يقين ديگران و مقلّد او به اوّل ماه براى آن‏ها حجت است نه آن‏كه ثبوت ماه نزد مجتهد براى آنان حجت باشد. و رابطه‏اى بين تقليد و ثبوت ماه نزد مجتهد نيست.
چهارم: در صورت شك يا ظن به خلاف حكم حاكم شرع، بايد به حكم حاكم شرع عمل شود و آن حكم حجت است مگر آن‏كه يقين بر خلاف آن داشته باشند.
پنجم: اگر حاكم شرع حكم كند به اول ماه رمضان، كسى كه يقين بر خلاف حكم حاكم شرع ندارد اگر آن روز را روزه نگيرد و افطار كند، قضا و كفاره - در صورتى كه مفطر كفاره داشته باشد - بر او واجب مى‏شود.
ششم: اگر حاكم شرع حكم كند به اوّل ماه شوال، كسى كه يقين بر خلاف آن ندارد اگر آن روز را روزه بگيرد روزه او حرام است.
هفتم: اگر براى مجتهدى اوّل ماه ثابت شود، اگر اعلام ثبوت ماه و اشاعه آن موجب اختلاف و تفرقه بين مسلمين و وَهن به اسلام شود، و يا موجب تضعيف نظام اسلامى شود اعلام و اشاعه آن جائز نيست.
هشتم: اگر هلال ماه با ابزار و وسايل جديد رؤيت شود، چنانچه آن وسايل تقويت كننده ديده بيننده باشد و يا موانع ديد را بر طرف كند اشكال ندارد و اوّل ماه ثابت مى‏شود، ولى اگر تصرف در مريى محسوب شود مثلاً طورى تصرف كند كه هلال ماه را كه پايين‏تر از افق است بالا نشان دهد تا رؤيت شود اين رؤيت حجت نيست.
 
مسأله 1788- اول ماه با پيشگويى منجمين ثابت نمى‏شود. ولى اگر انسان از گفته آنان يقين پيدا كند، بايد به آن عمل نمايد.
 
مسأله 1789- بلند بودن ماه يا دير غروب كردن آن، دليل نمى‏شود كه شب پيش، شب اول ماه بوده است.
 
مسأله 1790- اگر اول ماه رمضان براى كسى ثابت نشود و روزه نگيرد، چنانچه دو مرد عادل بگويند كه شب پيش ماه را ديده‏ايم، بايد روزه آن روز را قضا نمايد.
 
مسأله 1791- اگر در شهرى اول ماه ثابت شود، براى مردم شهر ديگر فايده ندارد، مگر آن دو شهر با هم نزديك باشند، يا انسان بداند كه افق آن‏ها يكى است.
 
مسأله 1792- اول ماه به تلگراف ثابت نمى‏شود مگر دو شهرى كه از يكى به ديگرى تلگراف كرده‏اند، نزديك يا هم افق باشند و انسان بداند تلگراف از روى حكم حاكم شرع يا شهادت دو مرد عادل بوده است.
 
مسأله 1793- روزى را كه انسان نمى‏داند آخر رمضان است يا اول شوال، بايد روزه بگيرد. ولى اگر پيش از مغرب بفهمد كه اول شوال است بايد افطار كند.
 
مسأله 1794- اگر زندانى نتواند به ماه رمضان يقين كند، بايد به گمان عمل نمايد. و اگر آن هم ممكن نباشد، هر ماهى را كه روزه بگيرد صحيح است، و بنابر احتياط واجب بايد بعد از گذشتن يازده ماه از ماهى كه روزه گرفته دوباره يك ماه روزه بگيرد.