+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
نماز جماعت
مسأله 1399- مستحب است نمازهاى واجب خصوصا نمازهاى يوميه را به جماعت بخوانند و در نماز صبح و مغرب و عشا، خصوصا براى همسايه مسجد وكسى كه صداى اذان مسجد را مى‏شنود، بيشتر سفارش شده است.
 
مسأله 1400- در روايتى وارد شده است كه اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند، هر ركعت از نماز آنان ثواب صد و پنجاه نماز دارد و اگر دو نفر اقتدا كنند، هر ركعتى ثواب ششصد نماز دارد و هر چه بيشتر شوند، ثواب نمازشان بيشتر مى‏شود تا به ده نفر برسند و عده آنان كه از ده گذشت، اگر تمام آسمان‏ها كاغذ و درياها مركب و درختها قلم و جن و انس و ملايكه نويسنده شوند، نمى‏توانند ثواب يك ركعت آن را بنويسند.
 
مسأله 1401- حاضر نشدن به نماز جماعت از روى بى‏اعتنايى جايز نيست وسزاوار نيست كه انسان بدون عذر نماز جماعت را ترك كند.
 
مسأله 1402- مستحب است انسان صبر كند كه نماز را به جماعت بخواند و نماز جماعت از نماز اول وقت كه فرادى، يعنى تنها خوانده شود بهتر است، و نيز نماز جماعتى را كه مختصر بخوانند، از نماز فرادى كه آن را طول بدهند بهتر مى‏باشد.
 
مسأله 1403- وقتى كه جماعت برپا مى‏شود، مستحب است كسى كه نمازش را فرادى خوانده دوباره با جماعت بخواند، و اگر بعد بفهمد كه نماز اولش باطل بوده، نماز دوم او كافى است.
 
مسأله 1404- اگر امام بخواهد نمازى را كه به جماعت خوانده دوباره با جماعت بخواند، در صورتى‏كه جماعت دوم و اشخاص آن غير از اول باشد، اشكال ندارد و هم چنين مأمومى كه نمازش را به جماعت خوانده، اگر بخواهد براى ديگران كه نماز نخوانده‏اند امامت كند، نمازش صحيح است.
 
مسأله 1405- كسى كه در نماز وسواس دارد و فقط در صورتى‏كه نماز را با جماعت بخواند از وسواس راحت مى‏شود، بايد نماز را با جماعت بخواند.
 
مسأله 1406- اگر پدر يا مادر به فرزند خود امر كند كه نماز را به جماعت بخواند، چون اطاعت پدر و مادر واجب است، بنابر احتياط واجب بايد نماز را به جماعت بخواند وقصد استحباب نمايد.
 
مسأله 1407- احتياط واجب آن است كه نماز عيد فطر و قربان را در زمان غيبت امام عليه السلام به قصد رجا با جماعت بخوانند ونمازهاى مستحبى را هم نمى‏شود به جماعت خواند، مگر نماز استسقاء كه براى آمدن باران مى‏خوانند.
 
مسأله 1408- موقعى كه امام جماعت نماز يوميه مى‏خواند، هر كدام از نمازهاى يوميه را مى‏شود به او اقتدا كرد، ولى اگر نماز يوميه‏اش را احتياطاً دوباره مى‏خواند، فقط در صورتى كه مأموم احتياطش با امام يكى باشد مى‏تواند به او اقتدا كند.
 
مسأله 1409- اگر امام جماعت قضاى نماز يوميه خود را مى‏خواند مى‏شود به او اقتدا كرد، ولى اگر نمازش را احتياطاً قضا مى‏كند، يا قضاى نماز كس ديگر را مى‏خواند، اگر چه براى آن پول نگرفته باشد، اقتداى به او اشكال دارد، مگر انسان بداند كه از آن كس كه براى او قضا مى‏خواند نماز فوت شده كه در اين صورت اقتداى به او اشكال ندارد.
 
مسأله 1410- اگر انسان نداند نمازى را كه امام مى‏خواند نماز واجب يوميه است يا نماز مستحب، نمى‏تواند به او اقتدا كند.
 
مسأله 1411- اگر امام در محراب باشد و كسى پشت سر او اقتدا نكرده باشد و كسانى كه دو طرف محراب ايستاده‏اند و به‏واسطه ديوار محراب امام را نمى‏بينند نمى‏توانند اقتدا كنند، و اگر كسى پشت سر امام اقتدا كرده باشد، اقتدا كرده باشد و امام را ببيند كسانى كه دو طرف او ايستاده‏اند وبه واسطه ديوار محراب امام را نمى‏بينند، نماز آن‏ها خالى از اشكال نيست، گرچه وجهى براى صحت آن مى‏باشد.
 
مسأله 1412- اگر به واسطه درازى صف اول، كسانى كه دو طرف صف ايستاده‏اند امام را نبينند مى‏توانند اقتدا كنند، و نيز اگر به واسطه درازى يكى از صف‏هاى ديگر كسانى كه دو طرف آن ايستاده‏اند، صف جلوى خود را نبينند، مى‏توانند اقتدا نمايند.
 
مسأله 1413- اگر صف‏هاى جماعت تا در مسجد برسد، كسى كه مقابل در پشت صف ايستاده نمازش صحيح است و نيز نماز كسانى كه پشت سر او اقتدا مى‏كنند صحيح مى‏باشد، ولى نماز كسانى كه دو طرف او ايستاده‏اند و صف جلو را نمى‏بينند اشكال دارد.
 
مسأله 1414- كسى كه پشت ستون ايستاده، اگر از طرف راست يا چپ به واسطه مأموم ديگر به امام متصل نباشد، نمى‏تواند اقتدا كند، ولى اگر از طرف راست يا چپ متصل باشد، امّا از صف جلو كسى را نبيند مى‏تواند اقتدا كند.
 
مسأله 1415- جاى ايستادن امام بايد از جاى مأموم بلندتر نباشد، ولى اگر مكان امام مقدار خيلى كمى بلند تر باشد اشكال ندارد، و نيز اگر زمين سراشيب باشد و امام در طرفى كه بلند تر است بايستد در صورتى‏كه سراشيبى آن زياد نباشد وطورى باشد كه به آن، زمين مسطح بگويند مانعى ندارد.
 
مسأله 1416- اگر جاى مأموم بلند تر از جاى امام باشد در صورتى‏كه بلندى به مقدار متعارف زمان قديم باشد، مثل آن كه امام در صحن مسجد و مأموم در پشت بام بايستد اشكال ندارد، ولى اگر مثل ساختمان‏هاى چند طبقه اين زمان باشد، جماعت اشكال دارد.
 
مسأله 1417- اگر بين كسانى كه در يك صف ايستاده‏اند بچه مميز، يعنى بچه‏اى كه خوب و بد را مى‏فهمد فاصله شود، چنانچه ندانند نماز او باطل است، مى‏توانند اقتدا كنند.
 
مسأله 1418- بعد از تكبير امام اگر صف جلو آماده نماز و تكبير گفتن آنان نزديك باشد كسى كه در صف بعد ايستاده، مى‏تواند تكبير بگويد ولى احتياط مستحب آن است كه صبر كند تا تكبير صف جلو تمام شود.
 
مسأله 1419- اگر بداند نماز يك صف از صف‏هاى جلو باطل است، در صف‏هاى بعد نمى‏تواند اقتدا كند، ولى اگر نداند نماز آنان صحيح است يا نه، مى‏تواند اقتدا نمايد.
 
مسأله 1420- هر گاه بداند نماز امام باطل است مثلاً بداند امام وضو ندارد، اگر چه خود امام ملتفت نباشد، نمى‏تواند به او اقتدا كند.
 
مسأله 1421- اگر مأموم بعد از نماز بفهمد كه امام عادل نبوده يا كافر بوده، يا به جهتى نمازش باطل بوده، مثلاً بى‏وضو نماز خوانده، نمازش صحيح است.
 
مسأله 1422- اگر در بين نماز شك كند كه اقتدا كرده يا نه، چنانچه در حالى باشد كه وظيفه مأموم است مثلاً به حمد و سوره امام گوش مى‏دهد، مى‏تواند نماز را به جماعت تمام كند و اگر مشغول كارى باشد كه هم وظيفه امام و هم وظيفه مأموم است، مثلاً در ركوع يا سجده باشد، بايد نماز را به نيت فرادى تمام نمايد.
 
مسأله 1423- انسان در بين نماز جماعت مى‏تواند نيت فرادى كند.
 
مسأله 1424- اگر مأموم به واسطه عذرى بعد از حمد و سوره امام نيت فرادى كند لازم نيست حمد وسوره را بخواند، ولى اگر پيش از تمام شدن حمد و سوره نيت فرادى نمايد، بايد مقدارى را كه امام نخوانده بخواند .
 
مسأله 1425- اگر در بين نماز جماعت نيت فرادى نمايد، بنابر احتياط واجب نبايد دوباره نيت جماعت كند. هم چنين اگر مردد شود كه نيت فرادى كند يا نه احتياط آن است كه نيت فرادى كند.
 
مسأله 1426- اگر شك كند كه نيت فرادى كرده يا نه، بايد بنا بگذارد كه نيت فرادى نكرده است.
 
مسأله 1427- اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به‏ركوع امام برسد، اگر چه ذكر امام تمام شده باشد، نمازش به‏طور جماعت صحيح است و يك ركعت حساب مى‏شود. اما اگر به مقدار ركوع خم شود و به‏ركوع امام نرسد، نمازش به‏طور فرادى صحيح مى‏باشد و بايد آن را تمام نمايد.
 
مسأله 1428- اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به مقدار ركوع خم شود وشك كند كه به ركوع امام رسيده يا نه، نمازش صحيح است وفرادى مى‏شود.
 
مسأله 1429- اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و پيش از آن كه به‏اندازه ركوع خم شود، امام سر از ركوع بردارد، مى‏تواند نيت فرادى كند يا صبر كند تا امام براى ركعت بعد برخيزد و آن را ركعت اول نماز خود حساب كند. ولى اگر برخاستن امام به‏قدرى طول بكشد كه نگويند اين شخص نماز جماعت مى‏خواند، بايد نيت فرادى نمايد.
 
مسأله 1430- اگر اول نماز يا بين حمد و سوره اقتدا كند و پيش از آن كه به ركوع رود، امام سر از ركوع بردارد، نماز او به‏طور جماعت صحيح است و بايد ركوع كند و خود را به امام برساند.
 
مسأله 1431- اگر موقعى برسد كه امام مشغول خواندن تشهد آخر نماز است چنانچه بخواهد به ثواب جماعت برسد، بايد بعد از نيت و گفتن تكبيرة الاحرام بنشيند و تشهد را با امام بخواند ولى سلام را نگويد و صبر كند تا امام سلام نماز را بدهد، بعد بايستد و بدون آن كه دوباره نيت كند و تكبير بگويد، حمد و سوره را بخواند و آن‏را ركعت اول نماز خود حساب كند.
 
مسأله 1432- مأموم نبايد جلوتر از امام بايستد و اگر مساوى او باشد اشكال ندارد، گرچه احتياط آن است كه كمى عقب‏تر از امام بايستد، ولى اگر قد او بلندتر از امام است، بايد طورى بايستد كه در ركوع و سجود جلوتر از امام نباشد.
 
مسأله 1433- در نماز جماعت بايد بين مأموم و امام پرده و مانند آن كه پشت آن ديده نمى‏شود فاصله نباشد و همچنين است بين انسان و مأموم ديگرى كه انسان به واسطه او به امام متصل شده است، ولى اگر امام مرد و مأموم زن باشد چنانچه بين آن زن و امام يا بين آن زن و مأموم ديگرى كه مرد است و زن به واسطه او به امام متصل شده است پرده و مانند آن باشد اشكال ندارد.
 
مسأله 1434- اگر بعد از شروع به نماز بين مأموم و امام، يا بين مأموم و كسى كه مأموم به واسطه او متصل به امام است، پرده يا چيز ديگرى كه پشت آن‏را نمى‏توان ديد فاصله شود، نمازش فرادى مى‏شود و صحيح است.
 
مسأله 1435- اگر بين جاى سجده مأموم و جاى ايستادن امام به مقدار يك قدم معمولى فاصله باشد اشكال ندارد، و نيز اگر بين انسان و مأمومى كه جلوى او ايستاده و بوسيله او به امام متصل است به همين مقدار فاصله باشد نمازش اشكال ندارد، و احتياط مستحب آن است كه جاى سجده مأموم با جاى كسى كه جلوى او ايستاده، هيچ فاصله نداشته باشد.
 
مسأله 1436- اگر مأموم به واسطه كسى كه طرف راست يا چپ او اقتدا كرده به امام متصل باشد و از جلو به امام متصل نباشد، چنانچه به اندازه يك قدم معمولى هم فاصله داشته باشند نمازش صحيح است.
 
مسأله 1437- اگر در نماز، بين مأموم و امام يا بين مأموم و كسى كه مأموم به واسطه او به امام متصل است بيشتر از يك قدم فاصله پيدا شود، نمازش فرادى مى‏شود و صحيح است.
 
مسأله 1438- اگر نماز همه كسانى كه در صف جلو هستند تمام شود يا همه نيت فرادى نمايند، اگر فاصله به‏اندازه يك قدم نباشد، نماز صف بعد به‏طور جماعت صحيح و اگر بيشتر از اين مقدار باشد، فرادى مى‏شود و صحيح است.
 
مسأله 1439- اگر در ركعت دوم اقتدا كند، قنوت و تشهد را با امام مى‏خواند و احتياط آن است كه موقع خواندن تشهد انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند كند، و بايد بعد از تشهد با امام برخيزد و حمد و سوره را بخواند، واگر براى سوره وقت ندارد، حمد را تمام كند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند، يا نيت فرادى كند و نمازش صحيح است، ولى اگر در سجده به امام برسد، بهتر است كه احتياطاً نماز را دوباره بخواند.
 
مسأله 1440- اگر موقعى كه امام در ركعت دوم نماز چهار ركعتى است اقتدا كند، بايد در ركعت دوم نمازش كه ركعت سوم امام است بعد از دو سجده بنشيند و تشهد را به مقدار واجب بخواند وبرخيزد، و چنانچه براى گفتن سه مرتبه تسبيحات وقت ندارد، يك مرتبه بگويد و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند.
 
مسأله 1441- اگر امام در ركعت سوم يا چهارم باشد و مأموم بداند كه اگر اقتدا كند و حمد را بخواند به ركوع امام نمى‏رسد، بنابر احتياط واجب بايد صبر كند تا امام به ركوع رود، بعد اقتدا نمايد.
 
مسأله 1442- اگر در ركعت سوم يا چهارم امام اقتدا كند، بايد حمد و سوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد، بايد حمد را تمام كند ودر ركوع يا سجده خود را به امام برساند، ولى اگر در سجده به امام برسد، بهتر است كه احتياطاً نماز را دوباره بخواند.
 
مسأله 1443- كسى كه مى‏داند اگر سوره را بخواند در ركوع به امام نمى‏رسد، بايد سوره را نخواند ولى اگر خواند، نمازش صحيح است.
 
مسأله 1444- كسى كه اطمينان دارد كه اگر سوره را شروع كند يا تمام نمايد به ركوع امام مى‏رسد، احتياط واجب آن است كه سوره را شروع كند يا اگر شروع كرده تمام نمايد.
 
مسأله 1445- كسى كه يقين دارد، اگر سوره را بخواند به ركوع امام مى‏رسد، چنانچه سوره را بخواند و به ركوع امام نرسد، نمازش صحيح است.
 
مسأله 1446- اگر امام ايستاده باشد و مأموم نداند كه در كدام ركعت است، مى‏تواند اقتدا كند، ولى بايد حمد و سوره را به قصد قربت بخواند و اگر چه بعد بفهمد كه امام در ركعت اول يا دوم بوده، نمازش صحيح است.
 
مسأله 1447- اگر به خيال اين كه امام در ركعت اول يا دوم است حمد و سوره نخواند و بعد از ركوع بفهمد كه در ركعت سوم يا چهارم بوده نمازش صحيح است. ولى اگر پيش از ركوع بفهمد، بايد حمد و سوره را بخواند و اگر وقت ندارد، فقط حمد را بخواند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند.
 
مسأله 1448- اگر به خيال اين كه امام در ركعت سوم يا چهارم است حمد و سوره بخواند و پيش از ركوع يا بعد از آن بفهمد كه در ركعت اول يا دوم بوده، نمازش صحيح است.
 
مسأله 1449- اگر موقعى كه مشغول نماز مستحبى است جماعت برپا شود، چنانچه اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد، مستحب است نماز را رها كند و مشغول نماز جماعت شود. بلكه اگر اطمينان نداشته باشد كه به ركعت اول برسد، مستحب است به همين دستور رفتار نمايد.
 
مسأله 1450- اگر موقعى كه مشغول نماز سه ركعتى يا چهار ركعتى است جماعت برپا شود، چنانچه به ركوع ركعت سوم نرفته و اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد. مستحب است به نيت نماز مستحبى نماز را دو ركعتى تمام كند و خود را به جماعت برساند.
 
مسأله 1451- اگر نماز امام تمام شود و مأموم مشغول تشهد يا سلام اول باشد، لازم نيست نيت فرادى كند.
 
مسأله 1452- كسى كه يك ركعت از امام عقب مانده، وقتى امام تشهد ركعت آخر را مى‏خواند، مى‏تواند برخيزد و نماز را تمام كند و يا انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند نگه‏دارد و صبر كند تا امام سلام نماز را بگويد وبعد برخيزد.