+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
شك‏هاى صحيح
مسأله 1199- در نهُ صورت اگر در شماره ركعت‏هاى نماز چهار ركعتى شك كند، بايد فوراً فكر نمايد. پس اگر يقين يا گمان به يك طرف شك پيدا كرد، همان طرف را بگيرد و نماز را تمام كند، وگرنه به دستورهايى كه گفته مى‏شود عمل نمايد و آن نُه صورت از اين قرار است:
اول: آن كه بعد از سر برداشتن از سجده دوم شك كند دو ركعت خوانده يا سه ركعت، كه بايد بنا بگذارد سه ركعت خوانده و يك ركعت ديگر بخواند و نماز را تمام كند و بعد از نماز يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته به دستورى كه بعداً گفته مى‏شود به جا آورد.
دوم: شك بين دو و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم كه بايد بنا بگذارد چهار ركعت خوانده و نماز را تمام كند وبعد از نماز، دو ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند.
سوم: شك بين دو و سه و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم كه بايد بنا بر چهار بگذارد و بعد از نماز دو ركعت نماز احتياط ايستاده وبعد دو ركعت نشسته به جا آورد، ولى اگر بعد از سجده اول يا پيش از سر برداشتن از سجده دوم يكى از اين سه شك برايش پيش آيد، بايد نماز را رها كند و دوباره بخواند.
چهارم: شك بين چهار و پنج بعد از سر برداشتن از سجده دوم كه بايد بنا بر چهار بگذارد و نماز را تمام كند وبعد از نماز دو سجده سهو به جا آورد؛ ولى اگر بعد از سجده اول، يا پيش از سر برداشتن از سجده دوم، اين شك، براى او پيش آيد، بنابر احتياط واجب بايد به دستورى كه گفته شد عمل كند و نماز را هم دوباره بخواند.
پنجم: شك بين سه و چهار، كه در هر جاى نماز باشد، بايد بنابر چهار بگذارد ونماز را تمام كند و بعد از نماز يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته به جا آورد.
ششم: شك بين چهار و پنج در حال ايستاده كه بايد بنشيند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد ويك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته به جا آورد.
هفتم: شك بين سه و پنج در حال ايستاده كه بايد بنشيند و تشهد بخواند ونماز را سلام دهد و دو ركعت نماز احتياط ايستاده به جا آورد.
هشتم: شك بين سه و چهار و پنج در حال ايستاده، كه بايد بنشيند و تشهد بخواند و بعد از سلام نماز دو ركعت نماز احتياط ايستاده وبعد دو ركعت نشسته به جا آورد.
نهم: شك بين پنج و شش در حال ايستاده كه بايد بنشيند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو سجده سهو به جا آورد.
 
مسأله 1200- اگر يكى از شك‏هاى صحيح براى انسان پيش آيد، نبايد نماز را بشكند و چنانچه نماز را بشكند معصيت كرده است، پس اگر پيش از انجام كارى كه نماز را باطل مى‏كند مثل رو گرداندن از قبله، نماز را از سر گيرد نماز دومش هم باطل است. اگر بعد از انجام كارى كه نماز را باطل مى‏كند، مشغول نماز شود، نماز دومش صحيح است.
 
مسأله 1201- اگر يكى از شك هايى كه نماز احتياط براى آن‏ها واجب است در نماز پيش آيد، چنانچه انسان نماز را تمام كند وبدون خواندن نماز احتياط نماز را از سر بگيرد معصيت كرده است. پس اگر پيش از انجام كارى كه نماز را باطل مى‏كند نماز را از سر گرفته، نماز دومش هم باطل است و اگر بعد از انجام كارى كه نماز را باطل مى‏كند، مشغول نماز شده، نماز دومش صحيح است.
 
مسأله 1203- وقتى يكى از شك‏هاى صحيح براى انسان پيش آيد، چنان‏كه گفته شد، بايد فوراً فكر كند ولى اگر چيزهايى كه به واسطه آن‏ها ممكن است يقين يا گمان به يك طرف شك پيدا شود، از بين نمى‏رود، چنانچه كمى بعد فكر كند اشكال ندارد، مثلاً اگر در سجده شك كند مى‏تواند تا بعد از سجده، فكر كردن را تأخير بيندازد.
 
مسأله 1204- اگر اول گمانش به يك طرف بيشتر باشد، بعد دو طرف در نظر او مساوى شود، بايد به دستور شك عمل نمايد. واگر اول دو طرف در نظر او مساوى باشد وبه طرفى كه وظيفه او است بنا بگذارد، بعد گمانش به طرف ديگر برود، بايد همان طرف را بگيرد و نماز را تمام كند.
 
مسأله 1205- كسى كه نمى‏داند گمانش به يك طرف بيشتر است يا هر دو طرف در نظر او مساوى است، بايد احتياط كند ودر هر مورد احتياط، به‏طور مخصوصى است كه در كتاب‏هاى مفصل گفته شده است.
 
مسأله 1206- اگر بعد از نماز بداند كه در بين نماز حال ترديدى داشته كه مثلاً دو ركعت خوانده يا سه ركعت و بنا را بر سه گذاشته ولى نداند كه گمانش به خواندن سه ركعت بوده يا هر دو طرف در نظر او مساوى بوده، بايد نماز احتياط را بخواند.
 
مسأله 1207- اگر موقعى كه تشهد مى‏خواند، يا بعد از ايستادن شك كند كه دو سجده را به جا آورده يا نه و در همان موقع يكى از شك هايى كه اگر بعد از تمام شدن دو سجده اتفاق بيفتد صحيح مى‏باشد، براى او پيش آيد، مثلاً شك كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت، بايد به دستور آن شك عمل كند و بنابر احتياط واجب نمازش را هم دوباره بخواند.
 
مسأله 1208- اگر پيش از آن كه مشغول تشهد شود، يا در ركعت هايى كه تشهد ندارد پيش از ايستادن، شك كند كه دو سجده را به جا آورده يا نه، و در همان موقع يكى از شك هايى كه بعد از تمام شدن دو سجده صحيح است، برايش پيش آيد، نمازش باطل است.
 
مسأله 1209- اگر موقعى كه ايستاده بين سه و چهار يا بين سه و چهار و پنج شك كند ويادش بيايد كه دو سجده از ركعت پيش به جا نياورده نمازش باطل است.
 
مسأله 1210- اگر شك او از بين برود و شك ديگرى برايش پيش آيد، مثلاً اول شك كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت، بعد شك كند كه سه ركعت خوانده يا چهار ركعت، بايد به دستور شك دوم عمل نمايد.
 
مسأله 1211- اگر بعد از نماز شك كند كه در نماز مثلاً بين دو و چهار شك كرده، يا بين سه و چهار، احتياط واجب آن است كه به دستور هر دو عمل كند و نماز را هم دوباره بخواند.
 
مسأله 1212- اگر بعد از نماز بفهمد كه در نماز شكى براى او پيش آمده، ولى نداند از شك‏هاى باطل بوده يا از شك‏هاى صحيح و اگر از شك‏هاى صحيح بوده، نداند كدام قسم آن بوده است، بنابر احتياط واجب بايد به دستور شك هايى كه صحيح بوده و احتمال مى‏داده عمل كند و نماز را هم دوباره بخواند.
 
مسأله 1213- كسى كه نشسته نماز مى‏خواند، اگر شكى كند كه بايد براى آن يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته بخواند احتياط آن است، كه دو ركعت نشسته به جا آورد. بلكه اگر شكى كند كه بايد براى آن دو ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند، بايد دو ركعت نشسته به جا آورد.
 
مسأله 1214- كسى كه ايستاده نماز مى‏خواند، اگر موقع خواندن نماز احتياط از ايستادن عاجز شود، بايد مثل كسى كه نماز را نشسته مى‏خواند و حكم آن در مسأله پيش گفته شده، نماز احتياط را به جا آورد.
 
مسأله 1215- كسى كه نشسته نماز مى‏خواند، اگر موقع خواندن نماز احتياط بتواند بايستد بايد به وظيفه كسى كه نماز را ايستاده مى‏خواند، عمل كند.