+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
مبطلات نماز
مسأله 1126- دوازده چيز است كه نماز را باطل مى‏كند و آن‏ها را مبطلات مى‏گويند: اول آن كه در بين نماز يكى از شرط هاى آن از بين برود، مثلاً در بين نماز بفهمد مكانش غصبى است، دوم آن كه در بين نماز عمدا يا سهوا يا از روى ناچارى، چيزى كه وضو يا غسل را باطل مى‏كند پيش آيد، مثلاً بول از او بيرون آيد، ولى كسى كه نمى‏تواند از بيرون آمدن بول و غائط خوددارى كند، اگر در بين نماز بول يا غائط از او خارج شود، چنانچه به دستورى كه در احكام وضو گفته شد رفتار نمايد، نمازش باطل نمى‏شود، و نيز اگر در بين نماز از زن مستحاضه خون خارج شود، در صورتى كه به دستور استحاضه رفتار كرده باشد، نمازش صحيح است.
 
مسأله 1127- كسى كه بى‏اختيار خوابش برده، اگر نداند كه در بين نماز خوابش برده يا بعد از آن، بايد بنابر احتياط واجب نمازش را دوباره بخواند، ولى اگر تمام شدن نماز را بداند و شك كند كه خواب در بين نماز بوده يا بعد، نمازش صحيح است.
 
مسأله 1128- اگر بداند به اختيار خودش خوابيده و شك كند كه بعد از نماز بوده، يا در بين نماز يادش رفته كه مشغول نماز است و خوابيده نمازش صحيح است.
 
مسأله 1129- اگر در حال سجده از خواب بيدار شود و شك كند كه در سجده آخر نماز است، يا در سجده شكر، بايد آن نماز را دوباره بخواند.
سوم از مبطلات نماز آن است كه مثل بعضى كسانى كه شيعه نيستند، دست‏ها را روى‏هم بگذارد.
 
مسأله 1130- هر گاه براى ادب دست‏ها را روى هم بگذارد، اگر چه مثل آن‏ها نباشد، بنابر احتياط واجب بايد نماز را دوباره بخواند، ولى اگر از روى فراموشى يا ناچارى يا تقيه يا براى كار ديگر مثل خاراندن دست و مانند آن، دست‏ها را روى‏هم بگذارد، اشكال ندارد.
چهارم از مبطلات نماز آن است كه بعد از خواندن حمد، آمين بگويد. ولى اگر اشتباها يا از روى تقيه بگويد، نمازش باطل نمى‏شود.
پنجم از مبطلات نماز آن است كه عمدا يا از روى فراموشى پشت به قبله كند، يا به طرف راست يا چپ قبله برگردد، بلكه اگر عمدا به‏قدرى برگردد كه نگويند رو به قبله است، اگر چه به‏طرف راست يا چپ نرسد، نمازش باطل است.بلكه اگر سهوا هم صورت را به اين مقدار برگرداند احتياط واجب آن است كه نماز را دوباره بخواند و لازم نيست كه نماز اول را تمام نمايد، ولى اگر سر را كمى بگرداند، عمدا باشد يا اشتباها نمازش باطل نمى‏شود.
ششم از مبطلات نماز آن است كه عمدا كلمه‏اى بگويد كه از آن كلمه قصد معنى كند اگر چه معنى هم نداشته باشد ويك حرف هم باشد بلكه اگر قصد هم نكند، بنابر احتياط واجب بايد نماز را دوباره بخواند، در صورتى كه دو حرف يا بيشتر باشد، ولى اگر سهوا بگويد نماز باطل نمى‏شود.
 
مسأله 1132- اگر كلمه‏اى بگويد كه يك حرف دارد، چنانچه آن كلمه معنا داشته باشد مثل «نَ» در جواب سائلى در فارسى و «ق» كه در زبان عرب به معناى «نگه‏دارى كن» است، چنانچه معناى آن را بداند و قصد آن را نمايد، نمازش باطل مى‏شود، بلكه اگر قصد معناى آن را هم نكند ولى ملتفت معناى آن باشد، احتياط واجب آن است كه نماز را دوباره بخواند.
 
مسأله 1133- سرفه كردن و آروغ زدن و آه كشيدن در نماز اشكال ندارد، ولى گفتن آخ و آه و مانند اين‏ها كه دو حرف است، اگر عمدى باشد، نماز را باطل مى‏كند.
 
مسأله 1134- اگر كلمه‏اى را به قصد ذكر بگويد مثلاً به قصد ذكر بگويد: «اللّه‏ُ اَكْبَر» ودر موقع گفتن آن، صدا را بلند كند كه چيزى را به ديگرى بفهماند اشكال ندارد؛ ولى چنانچه به قصد اين كه چيزى به كسى بفهماند بگويد، اگر چه قصد ذكر هم داشته باشد، نماز باطل مى‏شود.
 
مسأله 1135- خواندن قرآن در نماز، غير از چهار سوره‏اى كه سجده واجب دارد و در احكام جنابت گفته شد و نيز دعا كردن در نماز اشكال ندارد. و احتياط آن است كه به زبان عربى دعا كند.
 
مسأله 1136- اگر چيزى از حمد و سوره و ذكرهاى نماز را عمدا يا احتياطا چند مرتبه بگويد در صورتى كه به حد وسواس نرسد، اشكال ندارد.
 
مسأله 1137- در حال نماز، انسان نبايد به ديگرى سلام كند واگر ديگرى به او سلام كند، بايد طورى جواب دهد كه سلام مقدم باشد، مثلاً بگويد: «اَلسَّلامُ عَلَيْكُمْ» يا «سَلامُ عَلَيْكُمْ» و نبايد «عَلَيْكُمُ السَّلام» بگويد.
 
مسأله 1138- انسان بايد جواب سلام را چه در نماز يا در غير نماز فوراً بگويد، واگر عمدا يا از روى فراموشى جواب سلام را به قدرى طول دهد، كه اگر جواب بگويد جواب آن سلام حساب نشود، چنانچه در نماز باشد، نبايد جواب بدهد و اگر در نماز نباشد، جواب دادن واجب نيست.
 
مسأله 1139- بايد جواب سلام را طورى بگويد كه سلام كننده بشنود، ولى اگر سلام كننده كر باشد، و يا مانع خارجى از شنيدن او باشد، چنانچه انسان به‏طور معمول جواب او را بدهد و با اشاره به او بفهماند كافى است و جواب سلام در نامه و يا پيغام‏ها واجب نيست.
 
مسأله 1140- نمازگزار جواب سلام را به قصد جواب بگويد نه به قصد دعا.
 
مسأله 1141- اگر زن يا مرد نامحرم يا بچه مميز، يعنى بچه‏اى كه خوب و بد را مى‏فهمد به نمازگزار سلام كند، نمازگزار احتياطا جواب او را به قصد دعا بگويد.
 
مسأله 1142- اگر نمازگزار جواب سلام را ندهد، معصيت كرده ولى نمازش صحيح است.
 
مسأله 1143- اگر كسى به نمازگزار غلط سلام كند، به‏طورى كه سلام حساب نشود، جواب او واجب نيست.
 
مسأله 1144- جواب سلام كسى كه از روى مسخره يا شوخى سلام مى‏كند، واجب نيست، واحتياط واجب آن است كه در جواب سلام مرد و زن غير مسلمان بگويد: سلام يا فقط عليك.
 
مسأله 1145- اگر كسى به عده‏اى سلام كند، جواب سلام او بر همه آنان واجب است، ولى اگر يكى از آنان جواب دهد، كافى است.
 
مسأله 1146- اگر كسى به عده‏اى سلام كند وكسى كه سلام كننده قصد سلام دادن به او را نداشته جواب دهد، باز هم جواب سلام او بر آن عده واجب است.
 
مسأله 1147- اگر به عده‏اى سلام كند و كسى كه بين آن‏ها مشغول نماز است شك كند كه سلام كننده قصد سلام كردن به او را هم داشته يا نه، نبايد جواب بدهد، و همچنين است اگر بداند كه قصد او را هم‏داشته ولى ديگرى جواب سلام را بدهد. اما اگر بداند كه قصد او را هم داشته و ديگرى جواب ندهد، بايد جواب او را بگويد.
 
مسأله 1148- سلام كردن مستحب است و خيلى سفارش شده است كه سواره به پياده وايستاده به نشسته و كوچكتر به بزرگتر سلام كند.
 
مسأله 1149- اگر دو نفر با هم به يكديگر سلام كنند، بر هر يك واجب است جواب سلام ديگرى را بدهد.
 
مسأله 1150- در غير نماز، مستحب است جواب سلام را بهتر از سلام بگويد. مثلاً اگر كسى گفت: «سلامٌ عَلَيْكُمْ» در جواب بگويد «سلامٌ عَلَيْكمْ وَ رَحْمَةُ اللّه‏».
هفتم از مبطلات نماز خنده با صدا و ترجيع و بنابر احتياط واجب خنده با صدا اگر چه ترجيع نداشته باشد و عمدى باشد و چنانچه سهوا با صدا بخندد و از صورت نماز گزار خارج نشود يا لبخند بزند نمازش باطل نمى‏شود.
 
مسأله 1151- اگر براى جلوگيرى از صداى خنده حالش تغيير كند، مثلاً رنگش سرخ شود، چنانچه از صورت نمازگزار بيرون رود، بايد نمازش را دوباره بخواند.
هشتم از مبطلات نماز آن است كه براى كار دنيا عمدا با صدا گريه كند، ولى اگر براى كار دنيا بى صدا گريه كند، يعنى اشك از ديدگانش جارى شود، اشكال ندارد ولى اگر از ترس خدا يا براى آخرت گريه كند، آهسته باشد يا بلند اشكال ندارد، بلكه از بهترين اعمال است.
نهم: از مبطلات نماز كارى است كه صورت نماز را به هم بزند مثلاً دست زدن و به هوا پريدن و مانند اين‏ها، كم باشد يا زياد عمدا باشد يا از روى فراموشى. ولى كارى كه صورت نماز را به هم نزند مثل اشاره كردن به دست اشكال ندارد.
 
مسأله 1152- اگر در بين نماز به قدرى ساكت بماند كه نگويند نماز مى‏خواند، نمازش باطل مى‏شود.
 
مسأله 1153- اگر در بين نماز كارى انجام دهد يا مدتى ساكت شود وشك كند كه نماز به هم خورده يا نه، نمازش صحيح است.
دهم: از مبطلات نماز، خوردن و آشاميدن است، اگر در نماز طورى بخورد يا بياشامد كه نگويند نماز مى‏خواند.
 
مسأله 1154- احتياط واجب آن است كه در نماز هيچ چيز نخورد و نياشامد، چه موالات نماز به‏هم بخورد يا نخورد و چه بگويند نماز مى‏خواند يا نگويند.
 
مسأله 1155- اگر در بين نماز غذايى را كه بين دندان‏ها و يا در بُن آن‏ها مانده است فرو ببرد، نمازش باطل نمى‏شود. ولى اگر آب نبات و يا شكلات و مانند اين‏ها در دهان باشد و در حال نماز كم كم آب شود و فرو رود نمازش اشكال پيدا مى‏كند.
يازدهم از مبطلات نماز، شك در ركعت‏هاى نماز دو ركعتى يا سه ركعتى يا در دو ركعت اول نمازهاى چهار ركعتى است.
دوازدهم از مبطلات نماز، آن است كه ركن نماز را عمدا يا سهوا كم يا زياد كند، يا چيزى را كه ركن نيست عمدا كم يا زياد نمايد.
 
مسأله 1156- اگر بعد از نماز شك كند كه در بين نماز كارى كه نماز را باطل مى‏كند انجام داده يا نه نمازش صحيح است.