+++++++++++++ mojtabatehrani.ir - پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی
رساله توضیح المسایل
 
اذان و اقامه
مسأله 916- براى مرد و زن مستحب است پيش از نمازهاى يوميه اذان واقامه بگويند، ولى پيش از نماز عيد فطر و قربان، مستحب است سه مرتبه بگويند الصلاة و در نمازهاى واجب ديگر سه مرتبه الصلاة را به قصد رجا بگويد.
 
مسأله 917- مستحب است در روز اولى كه بچه بدنيا مى‏آيد يا پيش از آن كه بند نافش بيفتد، در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه بگويند.
 
مسأله 918- اذان هيجده جمله است: «اللّه‏ُ اَكْبَر» چهار مرتبه، «اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلاَّ اللّه‏ُ»
وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدا رَسُولُ اللّه‏»، «حَيَّ عَلَى الصَّلاةِ»، «حَيَّ عَلَى الْفَلاحِ»، «حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَل»، «اللّه‏ُ اَكْبَر»، «لا اِلهَ اِلاَّ اللّه‏ُ» هر يك دو مرتبه، واقامه هفده جمله است يعنى دو مرتبه «اللّه‏ُ اَكْبَر»از اول اذان و يك مرتبه «لا اِلهَ اِلاَّ اللّه‏ُ» از آخر آن كم مى‏شود و بعد از گفتن: «حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَل» بايد دو مرتبه «قَدْ قامَتِ الصَّلاة» اضافه نمود.
 
مسأله 919- وَ اَشْهَدُ اَنَّ عَلِيّا وَلِىُّ اللّه‏ جزء اذان و اقامه نيست؛ ولى خوبست بعد از اشهد ان محمدا رسول اللّه‏، به قصد قربت گفته شود.
ترجمه اذان و اقامه
«اللّه‏ُ اَكْبَر» يعنى خداى تعالى بزرگتر از آن است كه او را وصف كنند. «اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلاَّ اللّه‏ُ» يعنى شهادت مى‏دهم كه غير خدايى كه يكتا وبى‏همتا است، خداى ديگرى سزاوار پرستش نيست. «وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدا رَسُولُ اللّه‏» يعنى: شهادت مى‏دهم كه حضرت محمد بن عبداللّه‏ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم پيغمبر و فرستاده خدا است. وَ اَشْهَدُ اَنَّ عَلِيّا اَميرَ الْمُوءْمِنينَ وَلِىُّ اللّه‏، يعنى: شهادت مى‏دهم كه حضرت على عليه الصلاة والسلام امير الموءمنين و ولى خدا بر همه خلق است. «حَيَّ عَلَى الصَّلاةِ» يعنى: بشتاب براى نماز؛ «حَيَّ عَلَى الْفَلاحِ» يعنى: بشتاب براى رستگارى. «حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَل» يعنى بشتاب براى بهترين كارها كه نماز است. قد قامت الصلاه يعنى به تحقيق نماز بر پا شد. «لا اِلهَ اِلاَّ اللّه‏ُ» يعنى خدايى سزاوار پرستش نيست مگر خدايى كه يكتا و بى همتا است.
 
مسأله 920- بين جمله‏هاى اذان و اقامه بايد خيلى فاصله نشود و اگر بين آن‏ها بيشتر از معمول فاصله بيندازد، بايد دوباره آن‏را از سر بگيرد.
 
مسأله 921- اگر در اذان واقامه صدا را در گلو بيندازد چنانچه غنا شود، يعنى به‏طور آوازه‏خوانى كه در مجالس لهو و بازيگرى معمول است اذان و اقامه را بگويد، حرام است و اگر غنا نشود مكروه مى‏باشد.
 
مسأله 922- در پنج نماز اذان ساقط مى‏شود: اول نماز عصر روز جمعه. دوم نماز عصر روز عرفه كه روز نهم ذى حجه است. سوم نماز عشاى شب عيد قربان، براى كسى كه در مشعر الحرام باشد. چهارم نماز عصر و عشاى زن مستحاضه، پنجم نماز عصر و عشاى كسى كه نمى‏تواند از بيرون آمدن بول و غائط خوددارى كند. در اين پنج نماز در صورتى‏كه اذان ساقط مى‏شود كه با نماز قبلى فاصله نشود يا فاصله كمى بين آن‏ها باشد، ولى فاصله شدن نافله و تعقيب ضرر ندارد و هم چنين كسى كه بين نماز ظهر و عصر و يا بين نماز و مغرب و عشاء فاصله نيندازد، براى نماز دومش اذان ساقط مى‏شود.
 
مسأله 923- اگر براى نماز جماعتى اذان و اقامه گفته باشند، كسى كه با آن جماعت نماز مى‏خواند، نبايد براى نماز خود اذان و اقامه بگويد.
 
مسأله 924- اگر براى خواندن نماز جماعت به مسجد رود و ببيند جماعت تمام شده تا وقتى كه صف‏ها به‏هم نخورده و جمعيت متفرق نشده، نمى‏تواند براى نماز خود اذان و اقامه بگويد در صورتى كه براى جماعت اذان واقامه گفته شده باشد.
 
مسأله 925- در جايى كه عده‏اى مشغول نماز جماعتند، يا نماز آنان تازه تمام شده و صف‏ها به‏هم نخورده است، اگر انسان بخواند فرادى يا با جماعت ديگرى كه برپا مى‏شود نماز بخواند، با سه شرط اذان و اقامه از او ساقط مى‏شود: اول آن كه براى آن نماز، اذان و اقامه گفته باشند. دوم آن كه نماز جماعت باطل نباشد. سوم آن كه نماز او و نماز جماعت در يك مكان باشد، پس اگر نماز جماعت، داخل مسجد باشد و او بخواهد در بام مسجد نماز بخواند، مستحب است اذان و اقامه بگويد.
 
مسأله 926- اگر در شرط دوم از شرط هايى كه در مسأله پيش گفته شده شك كند، يعنى شك كند كه نماز جماعت صحيح بوده يا نه، اذان واقامه از او ساقط است ولى اگر در يكى از دو شرط ديگر شك كند، مستحب است اذان و اقامه بگويد.
 
مسأله 927- كسى كه اذان و اقامه ديگرى را مى‏شنود، مستحب است هر قسمتى را كه مى‏شنود بگويد ولى از «حَيَّ عَلَى الصَّلاةِ» تا «حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَل» را به اميد ثواب بگويد.
 
مسأله 928- كسى كه اذان و اقامه ديگرى را شنيده، چه با او گفته باشد يا نه، در صورتى كه بين آن اذان و اقامه و نمازى كه مى‏خواهد بخواند زياد فاصله نشده باشد، مى‏تواند براى نماز خود اذان واقامه نگويد.
 
مسأله 929- اگر مرد اذان زن را با قصد لذت بشنود، اذان از او ساقط نمى‏شود. بلكه اگر قصد لذت هم نداشته باشد، ساقط شدن اذان اشكال دارد.
 
مسأله 930- اذان و اقامه نماز جماعت را بايد مرد بگويد، ولى در جماعت زنان اگر زن اذان و اقامه بگويد كافى است.
 
مسأله 931- اقامه بايد بعد از اذان گفته شود و اگر قبل از اذان بگويند صحيح نيست.
 
مسأله 932- اگر كلمات اذان واقامه را بدون ترتيب بگويد، مثلاً حى على الفلاح را پيش از حى على الصلاه بگويد بايد از جايى كه ترتيب به‏هم خورده، دوباره بگويد.
 
مسأله 933- بايد بين اذان و اقامه فاصله ندهد و اگر بين آن‏ها به‏قدرى فاصله دهد كه اذانى را كه گفته اذان اين اقامه حساب نشود مستحب است دوباره اذان و اقامه را بگويد و نيز اگر بين اذان و اقامه و نماز به قدرى فاصله دهد كه اذان و اقامه آن نماز حساب نشود، مستحب است دوباره براى آن نماز، اذان واقامه بگويد.
 
مسأله 934- اذان و اقامه بايد به عربى صحيح گفته شود، پس اگر به عربى غلط بگويد، يا به جاى حرفى حرف ديگر بگويد، يا مثلاً ترجمه آن‏ها را به فارسى بگويد، صحيح نيست.
 
مسأله 935- اذان واقامه بايد بعد از داخل شدن وقت نماز گفته شود و اگر عمدا يا از روى فراموشى پيش از وقت بگويد باطل است.
 
مسأله 936- اگر پيش از گفتن اقامه شك كند كه اذان گفته يا نه بايد اذان را بگويد، ولى اگر مشغول اقامه شود و شك كند كه اذان گفته يا نه، گفتن اذان لازم نيست.
 
مسأله 937- اگر در بين اذان يا اقامه پيش از آن كه قسمتى را بگويد شك كند كه قسمت پيش از آن را گفته يا نه، بايد قسمتى را كه در گفتن آن شك كرده بگويد، ولى اگر در حال گفتن قسمتى از اذان يا اقامه شك كند كه آنچه پيش از آن است گفته يا نه، گفتن آن لازم نيست.
 
مسأله 938- مستحب است انسان در موقع گفتن اذان، رو به قبله بايستد و با وضو يا غسل باشد و دست‏ها را به گوش بگذارد و صدا را بلند نمايد و بكشد و بين جمله‏هاى اذان كمى فاصله دهد وبين آن‏ها حرف نزند.
 
مسأله 939- مستحب است بدن انسان در موقع گفتن اقامه آرام باشد و آن‏را از اذان آهسته‏تر بگويد و جمله‏هاى آن‏را به هم نچسباند، ولى به اندازه‏اى كه بين جمله‏هاى اذان فاصله مى‏دهد، بين جمله‏هاى اقامه فاصله ندهد.
 
مسأله 940- مستحب است بين اذان و اقامه يك قدم بردارد، يا قدرى بنشيند يا سجده كند، يا ذكر بگويد يا دعا بخواند، يا قدرى ساكت باشد يا حرفى بزند يا دو ركعت نماز بخواند ولى حرف زدن بين اذان و اقامه نماز صبح مستحب نيست، ولى نماز خواندن بين اذان و اقامه نماز مغرب را به اميد ثواب بجا بياورد.
 
مسأله 941- مستحب است كسى را كه براى گفتن اذان معين مى‏كنند، عادل و وقت شناس و صدايش بلند باشد و اذان را در جاى بلند بگويد.